368 PALMAE. 



ii alleen legl hij er nadruk op, dal in den fJostmoesson de stoelen met 

 ruik' aarde of humus moeten worden aan ge aard, om het uitstoelen te 

 bevorderen. Ook Leembruggen zegt, dat geen andere verpleging 

 noodlg is dan schoonhouden van <\^u grond rondom de planten en 

 nu en dan, als deze is samengebakkeii, losmaken van de korst door 

 licht behakken. Aan de # bevolkingsaanp4antingen wordt natuurlijk 

 in het geheel niets gedaan. 



Min of meer aan de zon blootgesteld groeien de planten snel, be- 

 ginnen na 5 Of 6 jaar te bloeien en kunnen, volgens Broers, reeds 

 na 6 jaar een wciniu -product Lieven. In Mocsi-Ilir kan na ongeveer 

 8 jaar met oogsten worden begonnen, doch eerst na 15 jaar is de- 

 rotan in volle productie. De stoel heelt dan ongeveer 50 klimmen- 

 de stengels en daarvan wordt om de 2 of 3 jaar telkens een tien- 

 tal oude gesneden. Te Wechel acht rationeel met snijden 15 jaar 

 na het uitplanten aan te vangen, als wanneer de stengels 2b a 35 M. 

 lang zijn en niet zelden van één enkelen stoel 2 picol rotan kan 

 worden verkregen. 



Omtrent het oogsten maakt Leembruggen nog eenige opmerkingen. 

 De toppen zijn over een lengte van ca 2 M. week en voor niets te ge- 

 bruiken en nu is het duidelijk, dat bij korte stengels het onbruik- 

 bare deel, in verhouding tot de geheele lengte, veel meer zal bedra- 

 gen dan bij langere. Men moet zich dus niet laten verleiden tot 

 iiet snijden van korte stengels, ook al dragen die het kenmerk van 

 rijpheid, blijkende uit het loslaten der bladscheeden, zoodat de ka- 

 le stam zichtbaar is. * De mooiste rotan wordt verkregen van oude 

 planten : jonge geven volgens Leembruggen alleen dunne stangen, 

 terwijl oude ook dikkere stengels voortbrengen. 

 Handel. Als glausrotau en halfglansrotan wordt deze soort in belangrijke 



hoeveelheid uitgevoerd van Borneo en Sumatra. Zeer veerkrachtig, 

 lenig en sterk zijnde, met slechts weinig uitspringende knoopen, die 

 meestal dezelfde kleur hebben als de geleding, bezit zij — aldus 

 Handleiding Warenkennis — ook de zoo gewilde fraaie lichtgele 

 kleur. De geledingen zijn in den regel lang, soms meer dan 30 cM., 

 en daar deze rotan zich bovendien zeer goed laat splijten is zij 

 wel de aangewezen soort voor allerlei fijn vlecht- en bindwerk. In 

 öcu regel wordt zij geëxporteerd in stangen ter lengte van 4 a 4i M. 

 en ter dikte van 7 a 12 rnM.; ook grootere dikte komt echter voor. 

 Fraaie s.-ga levert Oost-Borneo (bijv. de sega Vêngis en de sega pe- 

 luri van Samarinda) terwijl Padang met de mooie pageh-, nwko-nwko- 

 en soengeïpagfltf-kwaliteiten wel de eerste plaats inneemt. Ook Ban- 

 djermasin en Paiembang leveren eerste soort, maar doorgaans sterk 

 vermengd met tweede en derde kwaliteiten of. wat Bandjerinasin be- 

 treft, met rotan irii (Cal. trachycoleus). De rotan taman irit is 

 dan ook in deze laatste exporthaven, alsmede te Sampit, de meest 

 voorkomende uitvoerrotan ; op de markt te Amsterdam staat dit 

 mengsel hekend als Bandjermusiii-rotan. De te Paiembang gebruike- 

 lijke namen rotan sega gëtah en sëgabënër zijn respectievelijk de eerste 



* Vroeger hel) ik de juistheid van dezen raad in twijfel getrokken in de 

 meening, dat de stang, 'die zich groen kleurt als de bladscheeden hebben 

 losgelaten, in waarde vermindert. De Heer Kohlrusch berichtte mij evenwel, 

 dat hij had bevonden, dat groene stangen eenige dagen langer moeten drogen 

 dan de andere, doch dan daarmede geen verschil meer vertoonen. 



