CALAMUS. 377 



afkomstig van verschillende niet-nitstoelende Calariinssoorten : in 

 Handleiding Warenkennis worden zij beschreven als zware, sterke 

 rotanstokken van goede gele kleur, dik en met korte geledingen hij 

 den wortel, opwaarts in dikte geleidelijk afnemend, in lengte der 

 leden toenemend ; de knoopen zijn vrij ondiep en hebben een zwarten 

 rand. Zij worden gewasschen met kort afgesneden wortels geëxpor- 

 teerd. De controleur der douane Van der Lee deelde mij mede, dat 

 manauriang zoowel mèt als zonder wortelknoest wordt uitgevoerd. 

 Met den wortel dienen zij te Singapore voor het vervaardigen van 

 wandelstokken en in Europa vooral voor zweepstokken ; manauriang 

 zonder den wortel wordt te Singapore gebezigd voor geraamten van 

 rotanmeubelen. Volgens V. d. L. onderscheidt men drie soorten : 



Manau liki heeft bij den wortel een diameter van pi. m. 25 mM., 

 die geleidelijk afneemt tot ca 12 mM. op 1.50 M. hoogte. De lengte 

 der geledingen is bij den wortel ongeveer 20 mM. en neemt toe tot 

 omstreeks 35 cM. De lengte der stokken, met inbegrip van den wor- 

 telknoest, bedraagt in den handel 1.50 M. De waarde varieert tus- 

 schen 20 en 25 gulden per 1000 stuks, terwijl / 4. — per picol wordt 

 betaald voor deze soort zonder knoest. 



Manan badak heeft bij den wortel een diameter van ca 35 mM. en 

 op 2 M. hoogte van ca 20 mM. De lengte der leden bedraagt beneden 

 pi. m. 25 mM., van boven ongeveer 35 cM. De gewone lengte in den 

 handel met inbegrip van den wortelknoest is 2.20 M. De waarde is 

 30 a 35 gulden per 1000 stuks met knoest en 15 a 20 gulden per ge- 

 lijke hoeveelheid zonder dat voor handvatsel bestemde gedeelte. 



Manau bakau '^ van onderen ongeveer 40 mM., van boven pi. m. 25 

 mM. dik : de lengte der leden bedraagt respectievelijk 35 mM. tot ca 

 35 cM. De lengte der handelswaar is 2.20 M. en de waarde bedraagt 

 40 a 45 gulden per 1000 stuks indien van den wortelknoest voorzien, 

 en als van manau badak bij ontbreken daarvan. 



Twee authentieke worteleinden van Calamus Manan miq. in het 

 Museum zouden zonder twijfel moeten worden gerangschikt onder 

 manau bakau, doch ik zou daaruit niet gaarne de gevolgtrekking 

 maken, dat manau bakau ,,dus" wordt geleverd door Calamus Manan. 



In het Museum : Rotan en stokken. 



Calamus marginatus mart. 



Volksnamen. Mal.: Rotan bësi (Palemb.), R. manau padi 



(Banka) R. pèhèkan (Bandjermasin). 

 Niet-uitstoelende, op droge gronden in de laagvlakte groeiende 

 rotan, waarvan de klimmende stengel een lengte verkrijgt van ca 40 

 M. Die stengel, van zijn aanhangselen ontdaan, is 10 a 15 mM. dik, 

 bij de knoopen inspringend ; de lengte der leden bedraagt 12 tot 20 cM. 

 Het oppervlak is glanzend geel met zwarte ringen om de knoopen, 

 het hart roomkleurig. Het is een dichte, harde, veerkrachtige rotan, 

 die in Palembang wordt gebruikt voor geraamten van rotanmeubilair; 

 men schreef mij, dat zij niet wordt uitgevoerd, ook niet de wortel- 

 einden, die echter plaatselijk voor wandelstokken worden gebruikt. 

 Een monster rotan pèhèkan van Bandjermasin, afkomstig van hoog 

 terrein bij Boentok, beantwoordend aan de beschrijving van de ro- 

 tan bësi, werd door de Borsumij onsterk genoemd met de mededeeling, 

 dat ook van Bandjermasin geen uitvoer plaats heeft. 

 In het Museum: Rotan. 



