CALAMUS. 387 



vangt liefst zoo weinig mogelijk stokken die in het midden dunner 

 zijn dan 22 mM. Een fraaie, roodbruine kleur verkrijgen deze rotan- 

 stokken door een speciale behandeling. Nadat zij op lengte gesneden 

 en van het glazuuur zijn ontdaan, worden ze gewasschen en dan snel 

 geschroeid boven een stroovuur (de gebruikelijke term is „lajoe"). 

 Vervolgens worden ze met olie gewreven en in de zon of boven het 

 haardvuur gedroogd, waarbij moet worden gezorgd, dat ze niet in aan- 

 raking komen met vocht of dauw. Volgens Handleiding Warenkennis 

 worden voor de europeesche markt bestemde stokken in den regel door 

 den exporteur opnieuw bewerkt. 



Soms treft men in een stengel een paar geledingen aan welke tot 

 in het hart zwart zijn gekleurd. Deze worden in de Lampongsche 

 districten sëmamboe haloem of s. hoeloeng genoemd en door de inlan- 

 ders met fancyprijzen betaald. Buitengewone waarde schijnt ook in 

 Lematang-Oeloe en llir en Pasoemah te worden toegekend aan sëmam- 

 boe koening en s. woeloeng, daar art. 29 van de oendang-oendang, opge- 

 nomen in het Tijdschr. v. Ind. T. L. & V. kunde dl 20, bl. 108, voor- 

 schreef, dat hij die olifantstanden, rhinoceroshooms en de beide ge- 

 noemde kostbare sëmamboesoorten vond, die niet mocht beschouwen 

 als zijn eigendom, doch ze den heer des lands had aan te bieden. 



in liet Museum: Stokken. 



Calamus scleracanthus becc. 

 Volksnamen. Noord Celebes : Rotan batoe. 



Onder den naam rotan batoe werden van Toli-Toli (Noord-West Ce- 

 lebes) van heuvelachtig terrein materialen ontvangen van een ka- 

 rakteristieke, oogenschijnlijk tot de tohiti-groep te brengen (en 

 door den zender ook gebrachte) rotansoort. Het monster is ca 10 

 mM. dik ; de lengte der leden bedraagt 15 a 20 cM. Het oppervlak is 

 glimmend (glazuurlaag afspringend), roomkleurig, met breede, scherp 

 begrensde donkerbruine ringen om de knoopen ; de kleur op doorsnee 

 is bruin. Zij is hard en veerkrachtig. Hiermede komt volkomen 

 overeen een (niet-authentiek) monster oewè esoe of rotan batoe van 

 Kolaka, in den handel bekend als rotan saboetan ; alleen is de kleur 

 van het laatste over het geheel meer bruingeel. 



Hoewel deze rotan uiterlijk sterk op tohiti gelijkt, wordt zij 

 toch in de overige van Celebes ontvangen berichten beschouwd als 

 een in waarde daarbij achterstaande, zelfstandige soort, van tohiti 

 te onderscheiden door haar roodachtige kleur en korte geledingen. 

 Handleiding Warenkennis zegt, dat rotan saboetan of rotan batoe in 

 hoofdzaak afkomstig is van de Oostkust van Celebes, waar zij even- 

 wel gewoonlijk donkerder is van kleur dan de kwaliteiten welke in 

 slechts geringe hoeveelheid door de Tominibocht en de Golf van Bo- 

 ni worden geleverd. Zij is hard en stijf, vrij sterk, doch tamelijk 

 breekbaar, terwijl zij onregelmatig en nogal harig splijt. Dikwijls 

 wordt zij slordig behandeld en zij is soms licht, veelal echter donker 

 geel tot vaalbruin van kleur en vaak te jong gesneden. Hier en daar 

 wordt zij volgens dikte gesorteerd en de dunne worden ook wel 

 gebogen verhandeld. Zij lijkt slechts geschikt voor grof werk en 

 behaalt op Celebes een prijs van / 3. — a / 3.50 p. p. 



Saboetan wordt in Europa vooral gebezigd voor zweepstokken. 



In het Museum: Rotan. 



