CALAMUS. 389 



rotan tohiti van den handel. Handleiding Warenkennis vermeldt 

 rotan oemoeloe, in de verschillende uitvoerhavens ook wel aloë-, ilaroe-, 

 manoe-, nul-, ombol-, of ionapoe-rotan geheeten, van de Tominibocht, 

 vanwaar zij in de laatste jaren in groote hoeveelheid naar Europa 

 wordt verzonden. De knoopen zijn vrij diep, maar niet of weinig ge- 

 teekend ; de kleur is geel tot bleekgeel en dikwijls een weinig ge- 

 vlekt, het hart wit (hoe witter hoe beter) ; de dikte varieert tus- 

 schen 12 en 25 mM. Zij dient voor dezelfde doeleinden als rotan 

 tohiti (zie Calamus inops becc), doch is zacht en ruwer van voor- 

 komen. Te Gorontalo zou zij 4 a 5 gulden p. p. opbrengen; in April 

 1920 stond ombolo te Makassar zeer hoog genoteerd, 17 a 18 gulden. 



Een monster zware waka-waka, 20 a 25 mM. dik, afkomstig van Wa- 

 djo, komt — behoudens de grootere dikte en slordiger bewerking — weer 

 overeen met de het eerst beschreven sangkadjoe-kadjoe. Zij heeft 

 in sterker mate dan de andere monsters donkere kringen om de knoo- 

 pen en geen ruggen, terwijl het bruingrauwe hart zeer dicht en hard 

 is. Bericht werd, dat zij in Wadjo weinig wordt aangetroffen en bij 

 uitvoer wordt gemengd onder de tohiti. 



De tot Cal. symphysipus gebrachte rotans vertoonen derhalve ver- 

 schillen in de gesteldheid van het pitriet en het voorkomen van 

 ruggen ; het bezit van ruggen gaat gepaard met een zacht, wit hart. 

 Aan elk op zichzelf zou niet veel aandacht zijn te schenken, aan- 

 gezien het veelvuldig voorkomt, dat het hart van op droge gronden 

 groeiende individuen dicht is en bij exemplaren van waterrijke plaat- 

 sen poreus en verder bij onderscheiden rotans van Celebes aan en- 

 kele stokken, en zelfs aan enkele leden van een en dezelfde stang, 

 meer of minder scherp uitstekende ruggen werden waargenomen. 



/// het Museum: Rotan. 



Calamus tenuis roxb. ( C. hor reus bl., C. viniinalis 



RE1NW.). 



Volksnamen. Mal.: Rotan pëmoerangan (Z. Sum.) — Soend.: 

 Howè kemwerang — Jav,; Pendjalin rawa. 



Inferieure bindrotan, 7 a 10 mM. dik, met leden ter lengte van 15 

 tot 25 cM. Volgens Handleiding Warenkennis is de door een vaal- 

 grijsbruine, vliesachtige huid omgeven stengel op zichzelf grijs, 

 soms bijna wit gekleurd ; hij is hard, grof splijtend en onsterk. Palem- 

 bang exporteert dit product in matige hoeveelheid naar Singapore 

 tegen den prijs van / 2.50 per picol. Te Sampit zou het bekend 

 zijn als rotan tampènèli. Van der Lee deelde mij mede, dat eind Aug. 

 1914 de prijs van r. pëmoerangan te Palembang / 4 p. p. bedroeg en 

 dat zij wordt gebruikt voor het maken van kree's en matten. 



Hasskarl bericht (Het Nut, No. 373), dat van howè kamoerang het 

 palmiet als toespijs bij de rijst wordt gegeten. 



In het Museum: Rotan. 



Calamus toli-toliensis becc 



Volksnamen. N. W. Celebes : Saloempia. 

 Onder den naam saloempia werd van Toli-Toli een rotan ontvangen. 

 7 a 9 mM. dik, met uitspringende knoopen ; de lengte der leden be- 

 draagt 25 tot 40 cM. Het oppervlak is glimmend lichtgeel, het hart 

 blank. De buigzaamheid is goed, de splijtbaarheid minder, doch over 

 het geheel maakt zij den indruk van een mooie, dichte bindrotan. 



