CALAMUS. 391 



met donkere ringen om de knoopen, het hart grauwgéel. Aan weer en 

 wind blootgesteld wordt zij gezegd zeer duurzaam te zijn ; oud en 

 droog geworden is zij daarentegen broos en sponsachtig. 

 In het Museum: Rotan. 



Calamus unirarius h. wendl. 



Volksnamen. Mal.: Oewi kcrtas (Palcmbang) — Soend.: Hówè 



walat — Jav.: Pendjalin bandil, P. boeloe. 



Oewi kè'rtas werd in Zuid-Sumatra verstrooid groeiend aangetrof- 

 fen op pi. m. 250 M. zeehoogte op moerassige gronden, reusachtige 

 3 a 4 M. hooge stoelen vormend met 8 a 10 slingerende stengels van 

 35 tot 40 M. lengte, welke het geboomte beklimmen. De stangen zijn 

 sterk en dienen uitsluitend voor het overspannen van rivieren bij 

 de veren ; voor dat doel worden zij ook verhandeld, in loco tegen den 

 prijs van 5 et per 10 M. lengte. Een authentiek monster is 12 a 15 

 mM. dik, zeer regelmatig, met leden ter lengte van ca 35 cM. Het op- 

 pervlak is glad, glimmend lichtgeel, iets donkerder om de knoopen ; 

 het hart is bruinachtig. Het is een veerkrachtige, dichte, gemakke- 

 lijk te splijten rotan. Van howè walat zegt HasskaiTs Nut No. 387, 

 dat de (betrekkelijk) zeer dunne en lange stam is gekenmerkt door 

 regelmaat, duurzaamheid en glanzend oppervlak en dient voor het 

 vervaardigen van geregen rotaiimatten (lampit). Te Buitenzorg wordt 

 walat beschouwd als de beste inheemsche soort, veel te goed voor 

 lampits. Wat daar onder den naam walat wordt verwerkt is echter 

 voornamelijk de uit Sumatra aangevoerde rotan sëga (Cal. caesius). 

 Een tweetal mij van den Salak gebrachte monsters walat bestond uit 

 verschrompelde, waardelooze toppen met een dikke glazuurlaag. 

 Goede kwaliteit komt klaarblijkelijk op den Salak niet voor: wel 

 wordt die, volgens mededeeling van de rotanwerkers, een enkele maal 

 uit de Djampangs (Zuid-Preanger) aangevoerd. 



Tot Calamus unifarius bracht Beccari ook verscheiden celebes- 

 rotans van het roenti-type, zooals C. lejocaulis Becc, derhalve ver- 

 schillend van de unifarius-materialen uit Zuid-Sumatra en van Ja- 

 va. Aangezien ik moet gelooven aan een vergissing aan de eene of 

 de andere zijde, laat ik die determinaties verder rusten. 



/// ftèt Museum: Rotan. 



Calamus viminalis willd. (C. litoralis bl.). 



Volksnamen. Jav. : Pendjalin 'jlatik. 

 Klimmende rotan van matige afmetingen, waarvan de naakte sten- 

 gel 15 a 20 mM. dik is met glanzend, strookleurig oppervlak (?). Zij 

 is bekend van Java, de Andamanen, Voor- en Achter- Indië en Cochin- 

 china, doch het type kumt voor op Java (Beccari). Zij groeit op ziltige, 

 waterrijke gronden in de laagvlakte en is mij nog niet als nutplant 

 bekend ; ik betwijfel of het een bruikbare rotan is. Zeer onwaarschijn- 

 lijk komt het mij voor, dat Rumphius (V, bi. 108) haar met recht 

 zou hebben afgebeeld als de stamplant van zijn P a 1 m i j u neus 

 viminalis, de rotan djawa der Molukken, welke hij alleen als 

 handelsproduct kende. Op bl. 1 12 zegt hij in het voorbijgaan, dat die 

 rotan djawa niet groeide op Java zelf, maar daar werd aangebracht 

 van Borneo, inzonderheid het aan deszelfs zuid-oosthoek liggende 

 Poelo (laoet) en het naburige Pasir. Uit de beschrijving blijkt, 

 dat hij een glansrotan, waarschijnlijk C. caesius. op het oog had. 



