ARENGA. 401 



21/575. bladsteel worden volgens Teysmann zeer sterke, duurzame vischlijnen 

 gemaakt. In de Tobalanden heeten die vezels riman : men gebruikt ze 

 daar eveneens voor vischlijnen en zwaarder garen, alsmede voor sna- 

 ren van de bataksche gitaar. T. zegt verder, dat het hart van den 

 bladsteel, gebrand en fijngestooten, met een pijpje in het oog wordt 

 geblazen als geneesmiddel tegen blindheid van buffels enz., veroor- 

 zaakt door het water van den orong-orong, een soort kikvorsch (?). 



Tusschen de bladstelen, bij hun oorsprong — aldus Rumph. — vindt mdjoek. 

 men een stof, zeer natuurlijk het paardenhaar gelijkend, gewonden 

 om stokjes die als pijlen overeind staan en een stroohalm dik be- 

 nevens een el lang zijn. Uit die zwarte haren wordt niet alleen 

 allerlei klein touwwerk gedraaid, maar ook dik ankertouw geslagen, 

 dat in zeewater schier onvergankelijk is. Men maakt er verder zeer 

 bruikbare bezems en borstels van. Gebrand verspreidt deze gemoe- 

 toe een niet onliefelijken geur (Rumph.). Indjoek geven de arèn- 

 boomen volgens Teysmann's monographie de laatste 4 of 5 jaar voor 

 zij vruchttrossen voortbrengen. In dien tijd mag men rekenen op 

 20 tot 50 lappen, verschillend naar de grootte en den wasdom. Zoo- 

 dra de vruchttrossen zich vertoonen wordt de indjoek klein en 

 slecht. Deze vezelstof levert de meest duurzame dakbedekking van 

 plantaardigen oorsprong. Hasskarl's Nut zegt, dat men haar ook wel 

 aanwendt in combinatie met atap als tusschendekking, doch dat der- 

 gelijke daken, vooral in het begin, brandgevaar opleveren. Alleen 

 of met kalk vermengd plaatst men haar waar houten stijlen moeten 

 worden gezet om deze te beschermen tegen witte mieren. Een be- 

 kleeding met idjoek zou volgens het Tijdschr. B. B. 1890, bl. 236 hout- 

 werken in brak water vrijwaren voor aantasting door paalworm. Bij 

 den aanleg van waterkeeringen e. d. worden vaak lagen idjoek gelegd 

 tusschen de riviersteenen waaruit het werk wordt opgetrokken ; de 

 vezelstof houdt de in het doorsijpelende water aanwezige stoffen 

 vast, zoodat de hechtheid geleidelijk toeneemt. 



Bisschop Grevelink (bl. 739) zegt, dat arèntouw goede eigenschap- 

 pen bezit voor staand want, dewijl het ongevoelig is voor hitte en 

 vocht. In zwaardere afmetingen is het echter uiterst moeilijk te 

 hanteeren en tot loopend touwwerk is het volstrekt ongeschikt, 

 omdat het stijf, stroef en stekelig is ; in rekbaarheid staat het 

 volgens Bulletin No. 1 Kol. Museum, bl. 18, ver achter bij cocostouw. 

 Bij de inlandsche prauwvaart is dit touw zeer veel in gebruik. 



De Holl. Maatschappij van Nijverheid publiceerde in haar Tijd- 

 schrift (jg 1867, bl. 131) de resultaten van een onderzoek naar de 

 bruikbaarheid van deze vezelstof voor industriëele doeleinden. 

 Naar de meerendeels ongunstige rapporten wordt hier kortheidshalve 

 verwezen. Men vindt echter reeds daarin het vermoeden geopperd, 

 dat de vezel te benutten zou zijn als surrogaat voor paardenhaar ; 

 voorts wordt gewezen op de bijzondere geschiktheid voor drooglijnen 

 in papierfabrieken en voor het bekleeden van telegraafkabels. 

 Voor dit laatste doel bleek gëmoetoe gunstige eigenschappen te 

 bezitten. Een proef wordt in datzelfde deel uitvoerig beschreven 

 (bl. 261) ; de bekleeding met gëmoetoe-garen van een kabel tusschen 

 Anjer en Telok Betong verkeerde na een jaar in uitmuntenden toe- 

 stand en men achtte overtuigend bewezen, dat eindelijk de zoo lang 

 gezochte vezelstof ter bescherming van onderzeesche kabels was 



Nuttige Planten I. 26 



