402 PALMAE. 



gevonden. Elders in het verslag wordt echter gewezen op het be- 

 zwaar, dat gëmoetoe den kabel te omvangrijk maakt voor lange tra- 

 jecten in verband met de in het kabelschip beschikbare ruimte. 

 Dat deze proefnemingen zijn vervolgd is mij niet gebleken. 



Arènvezel is, zooals van verschillende zijden wordt erkend, uit- 

 muntend geschikt voor het vervaardigen van borstels. Op de Vezel- 

 tentoonstelling te Soerabaja in 1911 was een inzending aanwezig 

 van G. Ligtermoet & Zn te Rotterdam, die aanbood de vezels gehekeld 

 en op lengte gesorteerd te koopen tegen prijzen van £ 12 tot i' 35 

 per ton cif Rotterdam (zie lijst der monsters). In het buitenland 

 beginnen zij meer en meer de aandacht te trekken ; volgens het Eco- 

 nomisch Overzicht van Ned.-Indié', Ie semester 1916, zijn zij ook ge- 

 verfd uitgevoerd. In de douane-statistiek worden arènvezels sinds 

 1912 afzonderlijk vermeld, doch de uitvoeren blijven gerinir : zij be- 

 droegen in de jaren 191220 respectievelijk: 30, 116, 100,52,94, 

 48, 34, 46 en 86 ton, zoo goed als geheel van Batavia. De buitengewes- 

 ten leveren dit artikel nog niet in noemenswaardige hoeveelheid. 

 Van de stijve pijlen maken de mooren hun schrijfpennen (Rumph.) 



zwam. Onder de gémoetoe vindt men een weeke, zeer sponsachtige, lichte 



substantie, wit, leverkleurig en zwartachtig, die gewoonlijk barock 

 wordt genoemd en dient tot het breeuwen van vaartuigen en als ton- 

 der. Voor de bereiding van tonder neemt men de baroek van drieër- 

 lei kleur gelijk zij onder elkaar groeit, ontdoet die van de stop- 

 pels, wascht haar met het sap uit de stelen van Globba baccifera (?) 

 en droogt haar daarna in de zon. Anderen wrijven de schoongemaakte 

 baroek met de asch der bladeren van Mallotus moluccanus of Vitex 

 trifolia dan wel van doerijanschillen (R.). De hier bedoelde stof. 

 in de uitvoerstatistiek vermeld onder den naam zwam, is in de ja- 

 ren 1910/20 tot een hoeveelheid van gemiddeld 65 ton uitgevoerd 

 van Cheribon naar Singapore. De prijs bedraagt ca / 12 p. picol. 



vruchttrossen. De uit de kruin voortkomende vruchttrossen bestaan uit vele 

 circa 3 voet lange stelen, tezamen hangende aan één dikker steel, 

 alle dicht bezet met ronde knoppen zoo groot als mispels, jong 

 blauwgroen, rijp geelachtig bruin. Somtijds hangen er 4 of 5 van 

 deze trossen, elk een mansvracht zwaar, tegelijk aan den boom. Het 

 sappige vleesch der vruchten (Mal. : boewah batoe *) is zeer bran- 

 dend en schadelijk van aard, want overal waar het de huid raakt 

 veroorzaakt het een geweldigen jeuk en in den mond zoodanigen 

 brand, dat de lippen er van opzwellen en wel drie dagen daarna nog 

 smerten (Rumph.). Bij verschillende dieren vallen echter deze 

 vruchten zeer in den smaak. Teysmann deelt in het Nat. Tiidschr. 

 v. N. I. dl 32, bl. 87 mede, dat de chineezen op Banka daarvan weten 

 partij te trekken om wilde varkens te vangen voor dèndèng of zout 

 vleesch. Zij vestigen zich tijdelijk in het bosch om een z. g. séro 

 darat op te richten, d. w. z. zij zoeken een vruchtdragenden kaboeng- 

 boom en omgeven dien door een palissade met één opening, waarin 

 een zware, van onderen van spitse punten voorziene valdeur wordt 

 gehangen. Onder den boom wordt, !, voet van ^Wu grond, een dun touw 

 gespannen, dat in verbinding staat met cie valdeur. Loopt nu een 

 der zich aan de afgevallen vruchten vergastende dikhuiden tegen 



* Ook boewah atap, niet te verwarren met Metroxylon of Nipa. 



