420 PALMAE. 



3. per boom. Daalt echter het beschikbare oppervlak beneden 36 D M., 

 dan is een sterke afname het gevolg. Een plantwijdte van 8 x 8 M. is 

 zeker voldoende ; nog niet is uitgemaakt, of bij een verband van 

 7 x 7 M. de opbrengst per vlakte-eenheid niet hooger uitkomt, al is 

 die per boom iets minder (Smits). Voor de cultuur worde overigens 

 verwezen naar Roelfsema : De Kokoscultuur ; Preuss : Kokospalme ; 

 Prudhomme : Cocotier ; Copeland : The coco-nut en vele 'andere 

 handboeken. 

 Gaan wij thans over tot behandeling van de toepassingen der 



wortels. verschillende deeien. Een aftreksel van de wortels wordt volgens 



Rumph. gedronken tegen koorts en den rooden loop die uit scherpte 

 des bloeds voortkomt. In Blume's Bijdragen (bl. 150) — waarineen 

 verhandeling omtrent den klapper van Roorda van Eysinga is opge- 

 nomen waarop vele latere, ook minder juiste, berichten zijn terug 

 te voeren — wordt gezegd, dat de wortels een scherpen, samentrek- 

 kenden smaak bezitten en zeer heilzaam kunnen zijn bij buikloop. 

 Men neemt zooveel wortels ter lengte van een voet als men met duim 

 en wijsvinger kan omvatten en voegt er een vingerhoed vol adas en 

 een stukje poelasari ter lengte van een halven vinger bij. Dit 

 fijngewreven zijnde giet men er een kopje kokend water op en laat 

 zoo lang trekken tot men het drinken kan. Men doet het best zulks 

 des ochtends te doen en des avonds te herhalen, als wanneer men we- 

 der kokend water op het geneesmiddel giet. Indien na zeven dagen 

 geen beterschap is te ontwaren, houdt men met dit drankje op en 

 beproeft iets anders (Roorda). Inmiddels worden vooral de wortels 

 van këlapa idjo op Java veel gebruikt als middel tegen dysenterie. 



Scheffer teekende in Hasskarl's Nut bij No. 434 aan, dat de wor- 

 tels soms in plaats van pinang bij de sirih worden gekauwd en dat 

 van de dunne vezels korfjes worden gevlochten. 



stam. Onder de grauwe huid vindt men een hoornachtige, met korte zwart- 



achtige draden doorregen houtlaag, die aan het ondereind van den 

 stam zoo hard is, dat de bijlen uitspringen als men er niet wat 

 schuin on kapt. Die laag is 3 of 4 vingers dik ; meer naar binnen 

 toe wordt de stam allengs weeker, zijnde het hart niets dan broos 

 merg. In landen waar bouwhout niet veel te krijgen is maakt men 

 er posten, sparren en latten tot de gemeene huizen van (Rumph.). 

 Daargelaten het nut der stammen voor plaatselijk gebruik, heeft 

 het hout, dat men vaak vermeld vindt onder den naam porcupinewood, 

 evenals dat van andere palmen alleen waarde voor het vervaardigen 

 van wandelstokken en snuisterijen : op de markt is het niet bekend. 



Paimsap. Het tappen van laat dragende klapperboomen gedurende eenigen 



tijd wordt wel gezegd de vruchtdracht te verhaasten ; of die ook 

 door Rumphius gedeelde meening berust op nauwkeurige waarne- 

 ming, wordt evenwel in twijfel getrokken. Het vindt vooral plaats in 

 Midden-Java, meer in het bijzonder in streken waar de vruchtdracht 

 uit hoofde van hooge 1 ïlzl: i -iL r afneemt. Volgens Kawilarang (De klap- 

 per, 1913) geschiedt het als volgt : als de bloemstengel een maand 

 oud is, omwikkelt men hem stevig met klapperblad en wordt van den 

 top een stukje ter lengte van 1 c.Vi. afgesneden. Vervolgens wordt 

 het einde met een rond stuk hout van een voet lengte zachtjes 

 beklopt tot de bloemen gekneusd zijn en dan het beklopte deel 

 weer in een stuk jong blad gewikkeld. Men herhaalt deze handeling 



