COCOS. 423 



21/663. Het maken van spinvezel wordt in Eng.-Indië, vooral aan de Mala- 

 barkust, en en Ceylon in de Galledistricten bewerkstelligd op pri- 

 mitiever wijze. n. 1. evenals op Java door stampen. In de plaats van 

 een kortstondig weeken in zoet water treedt echter daar een lang- 

 zaam nitloogen in brak water (Tijdschr. d. Ind. Mij v. N. & L. dl 44 — 

 1892 bl. 109 en Jaarbeek 1905 Dept v. Landb., bl. 17). Dit geschiedt 

 in 1 a 1.50 M. diepe kuilen in de modder in ,,backwaters", d. z. reser- 

 voirs of kanalen, gelegen aan rivieren of langs de kust, doch van 

 deze door een dam tot op zekere hoogte gescheiden, zoodat het wa- 

 ter bij vloed over den dam stroomt en bij eb gedeeltelijk weer weg- 

 vloeit. Het water wordt dus voortdurend ververseht : in stilstaand 

 water wordt de vezel nimmer goed. De putten worden voorzien van 

 een laag zeezand, waarop de basten van nog niet geheel uitgeriipte 

 vruchten worden gestapeld en met zeezand afgedekt (rivierzand is 

 onbruikbaar). Daarin moeten de schillen 6 tot 12, soms zelfs 18 

 maanden, blijven ; het uithalen dient te geschieden in den tijd dat 

 het water zoet is, omdat men anders „zoutwatergaren" krijgt, hetwelk 

 bij vochtig weer water uit den dampkring aantrekt en dan verkleurt. 

 Het spinnen der garens geschiedt in den regel eveneens geheel uit 

 de hand ; het z. g. machinaal garen wordt niet mechanisch vervaar- 

 digd, doch met behulp van een primitief touwslagerswiel. 



Deze industrie wordt gedreven in den vorm van huisvlijt en le- 

 vert slechts geringe inkomsten op, zoodat zij alleen mogelijk is 

 in landen met zeer lagen levensstandaard en het nutteloos lijkt 

 te trachten haar elders ingang te doen vinden, tenzij de machine 

 hulp kan bieden. Op de Vezeltentoonstelling te Soerabaja was door 

 de firma Lindeteves-Stokvis een reeks werktuigen voor het afschei- 

 den en verwerken van klappervezels ingezonden van Th. Larmuth & Co 

 te Manchester. Een verslag omtrent de met die machines genomen 

 proeven is niet gepubliceerd en schrijver dezes kwam onder den in- 

 druk, dat de ontvezelmachines een te kleine hoeveelheid product — 

 gezien de geringe waarde daarvan — afleverden, en dat ditzelfde 

 het geval was met de uit de hand gevoede spinmachines. Een automa- 

 tische spinmachine voor kokosvezel is nog niet uitgevonden. Machi- 

 nes van ander fabrikaat, in Ned.-Indië beproefd, gaven insgelijks 

 een te gering rendement en tot heden zijn hier dan ook de pogingen 

 om klappervezel machinaal te bereiden en te verwerken mislukt. * 



De doppen, waarvan bekers, drinknappen, scheppers, enz. worden Doppen, 

 vervaardigd, laten zich fraai polijsten. Men maakt er een gat in ten- 



* De oud-nijverheidsconsulent Dr A. J. Khiyver stelde in 1920 in opdracht 

 van het Koloniaal Instituut op Ceylon en aan de Malabarkust een onderzoek in 

 naar de grondslagen der klappervezel-industrie. Het rapport over die reis 

 was bij het afsluiten van dit handschrift nog niet ontvangen, doch uit het 

 verslag van zijn op 1 October te Amsterdam en op 23 Oct. te 'sQravenhage 

 gehouden voordrachten, gegeven in de Indische Mercuur 1920, bl. 721 en bl. 773, 

 blijkt, dat de Heer Kiuyver de hoop voedt, dat op sommige plaatsen invoe- 

 ring van de cocosgaren-huisnijverheid op Java bij intensieve leiding kans van 

 slagen heeft en dat voor de europeesche klapperondernemingen op Sumatra's 

 Oostkust het geplante klappertype naar alle waarschijnlijkheid een loonende 

 borstelvezel-fabrikatie mogelijk inaakt, vooral indien men er in zou slagen 

 door volkomen mechanische verspinning van de matrasvezel een voor bepaalde 

 doeleinden bruikbare soort cocosgaren te vervaardigen. Hij zegt, dat er aan- 

 wijzingen bestaan, dat dit geheel nieuwe probleem tot oplossing is te brengen. 



