COCOS. 433 



m/663, heeft laten overstaan en vervolgens geraspt. Dit raspsel laat men we- 

 derom een nacht overstaan, droogt het twee dagen in de zon en 

 perst het vervolgens. Het residu van de eerste en van de laatste 

 soort olie wordt gegeten in den vorm van témpé (o. a. tétnpé ënthoe 

 en témpé bongkrëk klapa) en dage (zie onder Glycine Max merr. 

 = G. Soja benth. en Arachis hypogaea) of aan pluimvee gevoerd ; 

 dat van lënga tobat wordt als brandstof gebruikt, docrfzou een 

 goede meststof wezen. Voor uitvoeriger mededeelingen en analyses 

 zie: De Bie, bl. 396, Geneeskundig Tiidschr. v. N. I. dl 42, bl. 400 en 

 Teysmannia 1904, bl. 674 ; 1900, bl. 226 en 1906, bl. 239. 



Vindt men hier een drieledige onderscheiding van ons begrip 

 ,, klapperolie", de specificeerende geest van den inlander gaat nog 

 veel verder: in het Kokospalm-bulletin worden op bl. 151/2 niet 

 minder dan 9 uit klapperkiemwit verkregen oliesoorten vermeld. 



Met de olie, zegt Rumphius. bereidt men allerlei kost, gelijk men 

 in Europa doet met boter. Ook hebben de mannen en de vrouwen in 

 Indië de gewoonte er dagelijks het hoofdhaar mede te wrijven, zoo- 

 wel tegen ziekte als uit gewoonte, waardoor zij een garstigen reuk 

 krijgen en bekwame stof tot millioenen luizen vergaderen. Zij meenen 

 daardoor dicht, lang en zwart glanzend haar te verkrijgen. Anderen 

 smeren het lijf in met deze olie, waar een weinig curcuma onder is 

 gewreven, en zeggen, dat men hierdoor een glad vel bekomt en allerlei 

 onreinheid en schurft genezen en voorkomen worden, 't welk alles 

 veel meer aan de curcuma dan aan de olie is toe te schrijven. Klapperolie 

 wordt nuttelijk gesmeerd op aambeien, doch men moet daarbij tevens 

 een half kopje versche olie drinken om den buik te verweeken (R.). 



In Europa, in het bijzonder in Frankrijk, heeft cocos-olie insge- 

 lijks een reputatie als haargroei-bevorderend middel en worden er 

 pommades en andere toiletartikelen in groote verscheidenheid mede 

 bereid. In de inlandsche en indo-europeesche artsenijbereidkunde 

 is zij het constituëns van het meerendeel der als geneeskrachtig 

 aangeprezen oliën, waarvan de bereiding het geheim is van de samen- 

 stellers. Hiervan zijn te noemen : 



Minjak soembawa, volgens Vorderman (Geneesmiddelen I) een af- 

 treksel van verschillende plantaardige en dierlijke stoffen in zuivere 

 klapperolie. De soembawa-olie, zegt Van der Burg (Geneesheer lil, 

 bl. 617), echt en onecht, wordt ter hoofdplaats Soembawa gemaakt. De 

 samenstelling van de echte is het geheim van eenige rijksgrooten 

 en het hoofd van de kampong Soembawa. De bereiding wordt zoo 

 zorgvuldig verborgen gehouden en de verspreiding der echte olie is 

 zoo gering, dat zijn zegsman (de Controleur J. Boers van Soembawa) 

 betwijfelde, of zij zelfs te Batavia wel verkrijgbaar is. Minjak 

 soembawa is evenwel niet een volgens bepaald recept toebereid 

 medicament : er zijn onderscheidene soorten van. Zollinger zegt 

 (Verhand. Bat. Genootschap v. K. & W. dl 23, bl. 164), dat een dier 

 soorten de eigenschap bezit snel vet aan te zetten; deze is zeer voed- 

 zaam en wordt op het eiland veel gebruikt met rijst en gebak. Een 

 andere, de minjak pè lor, heet in het bijzonder dienstig om schotwonden 

 te heelen ; een derde soort draagt den naam minjak bësi en is een 

 specialiteit voor houw- en steekwonden. Minjak kaséiok heelt kneuzin- 

 gen, gezwellen en verstuikingen. Het gebruik van de in de museum- 

 collectie opgenomen monsters werd weer anders opgegeven. 



Nuttige Planten I. 28 



