434 PALMAE. 



Te Batavia trof ik de volgende met klapperolie bereide medici- 

 nale oliën aan ; de beschrijving van de toepassing is ontleend aan 

 de etiketten der fleschjes waarin zij werden aangekocht. 



Minjak makota „tegen wonden, schurft, zweren en brandwonden". 



Minjak ramboet ,,ter bevordering van den haargroei en tegen roos". 



Minjak sëriawan „voor lijders aan indische spruw als smeersel 

 voor de lippen of neus (wat door spruw is aangedaan), ook zeer goed 

 voor lijders aan haemorrhoïden om als purgeermiddel te gebruiken". 



Minjak wasir „uitwendig middel voor lijders aan haemorrhoïden". 



Ook wat in de warongs op Java wordt verkocht onder den naam 

 makassar-olie is volgens Boorsma (Geneesmiddelleer) klapperolie, 

 rood gekleurd met ang khak (zie noot op bl. 222) en geparfumeerd met 

 adas-poelasari of kënanga-h\oemen. Men weet echter zeer goed, dat 

 dit geen „echte" minjak makassar is. Zie onder Schleichera trijuga. 



Gelijk het geval is bij alle van oudsher door de inlandsche be- 

 volking geteelde gewassen worden de verschillende klappervormen 

 verdeeld in vroegrijpe (gèndjah) en laatrijpe (leuir, dalem). De 

 groep der vroegrijpe is volgens Boldingh (Over de Veelvormigheid 

 van den Klapper, Mededeeling No. 1 Afd. Zaadteelt, 1920) gekenmerkt 

 door een dunnen, aan den voet weinig of niet verdikten stam, smal- 

 le en opeen gedrongen staande bladeren en het vermogen om in het 

 algemeen een grooter aantal vruchten voort te brengen dan de laat- 

 rijpe. Verder wordt opgegeven, dat de volkomen rijpe (droge) 

 vruchten der vroegrijpe een zeer karakteristieke overdwarse in- 

 snoering vertoonen. De vroegrijpe zijn in den regel dwergachtig. 

 De Bie (bl. 387) zegt, dat zij meestal niet meer dan 15 a 20 voet 

 hoog worden en binnen vier jaar dragen, doch dat het productiever- 

 mogen reeds op 12 a 15-jarigen leeftijd verloren wordt. De laat- 

 rijpe, grootvruchtige variëteiten dragen, volgens Smits, als de 

 cultuur extensief wordt gedreven en aan onderhoud niet anders 

 wordt gedaan dan het kort houden van het onkruid, zelden voor haar 

 15e jaar. Bij intensieve verzorging komen zij echter reeds in het 

 5e of 6e jaar in productie en zijn (op Sumatra's Westkust) opbreng- 

 sten van 40 vruchten op 10-jarigen leeftijd geen zeldzaamheid. De 

 maximale productie wordt bereikt, bij intensieve cultuur met het 

 20e, bij extensieve niet voor het 35e jaar. Boomen van 60 jaar vertoo- 

 nen onder gunstige omstandigheden nog geen sporen van achteruit- 

 gang. Het is duidelijk, dat de op den ontwikkelingsgang betrekking 

 hebbende opgaven uiteen moeten loopen. Hunger (Cocos nucifera) 

 stelt het tijdstip waarop gemiddeld de laatrijpende noemenswaard 

 product begint af te werpen op het 9e jaar na het uitplanten van 

 éénjarige bibit. Hij bereikt echter een hoogen leeftijd ; Sollewijn 

 Gelpke (bl. 205) liet eenige oude exemplaren vellen en concludeerde 

 uit de meer dan 1100 litteekens van afgevallen bladeren, dat zij 

 minstens 90 jaar moesten zijn geweest. 



De inlanders onderscheiden van beide groepen een groot aantal 

 vormen (meestal kent men naast een laatrijpen een geheel over- 

 eenkomenden vroegrijpen), in hoofdzaak naar de kleur der vrucht 

 in den tijd dat deze nog niet volkomen rijp is, de kleur der bla- 

 deren en meer nog de kleur der bladnerven, in mindere mate naar 

 den vorm der noten, de dikte van den bolster, enz. ; ver gedreven 

 specialisatie ligt eenmaal in zijn natuur. Smits evenwel onder- 



