442 



CYCLANTHACEAE. 



Carludovica palmata ruiz & pavon. 



Stamlooze plant van zuid-amerikaanschen oorsprong, met lang ge- 

 steelde, waaiervormige bladeren als die der palmen (gewoonlijk 

 wordt zij dan ook voor een palm aangezien), zoowel in de beneden- 

 landen als in hooger gelegen streken veelvuldig als sieraad gekweekt. 

 Zij — en mogelijk een of meer verwante soorten — levert de grond- 

 stof voor het vlechten der echte panama-hoeden. De Heer L. Petitjean, 

 de bekende pionnier op het gebied der bamboe- en pandanhoeden, 

 maakte er indertijd een aanplantje van te Tangerang met de bedoe- 

 ling de levensvatbaarheid van deze industrie te onderzoeken. Het 

 gewas voelt zich daar thuis — om een uitdrukking te bezigen van 

 den tegenwoordigen leider van het hoedenbedrijf — als alang-alang 

 en er worden geregeld panama-hoeden gemaakt; de productie blijft 

 echter zeer gering, omdat voor het vlechten weinig gegadigden zijn 

 en zich ook op den duur niet aanbieden. De Heer Petitjean deelde 

 mij mede, dat de nog niet ontplooide bladeren worden afgesneden 

 met een stuk van den steel ter lengte van 5 a 8 cM. Hiervan verwij- 

 dert men aan eiken kant 2 of 3 bladslippen en verder een paar vinnen 

 uit het midden, omdat die te stijf zijn en zich ook niet goed laten 

 bleeken. Daarna worden met een naald de nerven weggenomen en de 

 overblijvende strooken in twee of drie linten verdeeld, al naar de 

 fijnheid van het te vervaardigen vlechtwerk. De door het stukje 

 bladsteel bijeen gehouden bundel linten wordt dan gedurende een 

 minuut in kokend water gedompeld en over een lijn te drogen ge- 

 hangen; de samenhang aan den voet veroorlooft het ophangen lang- 

 uit. Na korten tijd krullen de randen der linten om en deze vormen 

 dan min of meer rolletjes, als gespleten stroohalmpjes. Op Java kan 

 het vlechten van dit materiaal den geheelen dag door geschieden, 

 als men in den drogen tijd zorgt niet te veel in de zon te zitten, 

 omdat dan het stroo te broos wordt. In Peru en Ecuador werkt men, 

 met het oog op de droogte, alleen tusschen 2 en 8 uur v.m. Na het 

 vlechten worden de hoeden gebleekt. 



In Jamaica Bulletin 1903, bl. 21 wordt gezegd, dat in Columbia de 

 onontplooide bladeren worden gekookt tot zij een gelijkmatig licht- 

 gele kleur hebben aangenomen en dan binnenshuis in den tocht ge- 

 droogd. Als zij bijna droog zijn heeft het scheuren plaats met een 

 Y-vormig houten instrumentje. De smalle linten krullen dan bij het 

 verder drogen om en worden zorgvuldig met een mesje geschraapt, 

 gevolgd door slaan met een kleinen houten hamer. Ten slotte wordt 

 het stroo gewasschen met gele zeep en citroensap en buiten de zon 

 gedroogd. Het koken der bladeren wordt daar een kunst genoemd. 



De mechanische behandeling in Ecuador komt overeen met de 

 door den Heer Petitjean gevolgde. Na verwijderen van de minder 

 bruikbare slippen worden van de overblijvende bij 6 a 8 tegelijk de 

 luide kanten met een naald of els verwijderd en de breede stroo- 

 ken met het stuk bladsteel tot een ring gevormd. Deze ringen dom- 

 pelt men in kokend water, dat daardoor plotseling afkoelt en men 

 houdt nu het materiaal ondergedompeld in den pot tot het water 

 opnieuw aan de kook is, of iets langer. Dan wordt het goed uitge- 

 slagen en n /er een lijn te drogen gehangen, in de open lucht, doch 



