444 



ARACEAE. 



Stengels. 



Pothos Rumphii schott (Scindapsus Rumphii presl). 



Volksnamen. Mal.: Tapanawa poetifi (Amb.) — Jav.: ?Kajoe 



tawa — Alf. Minah.: Tonton kasidi (t.s.), T. kasili (t.1.), Boso- 



ling (t.t.), Kasili (id.), K. sela (id.), Malalai (id.) — Alf. Amb.: 



Alann pinan, Walèt pinan. 



Kruidachtige plant, die met behulp van haar hechtwortels hooge 



boomen beklimt, de stammen vaak geheel aan het oog onttrekkend 



(Koorders' Minahassa, bl. 303). Door den stengel van de A d p e n- 



d i x p o r c e 1 1 a n i c a loopt een grasgroene, gemakkelijk te 



splijten zenuw, op het oog sponsachtig, doch onbreekbaar en taai als 



rotan, die wordt gebruikt op dezelfde wijze als bindrotan (Rumph. 



V, bl. 485). 



Bladeren. 



Acorus Calamus linn. 



Volksnamen. Kalmoes, Acore odorant, Roseau odorant, Echter 

 Kalmus, Sweet f lag — Atjeh: Djérëngéë, Djeureungéë — Gajo: 

 Djërango — Bat.: Djërango (karo) — Nias: Sarango — Mal.: 

 Daringoe (Amb.), Djarijango (Bandj.), Djërangaoe, Djëringaoe, 

 Doringo (Menad.), Ganoeak (Timor), Rangaoe (Bandj.), 

 Rijangaoe (Bandj.) — Minangk.: Djarangaoe, Djarijangaoe — 

 Soend.: Daringo, Djaringao — Jav.: Dlingo — Mad.: Djha- 

 rango — Kangean: Djliarijango — Bal.: Dëringo, Djahangoc, 

 Diangoe — Sas.: Djëringo — Flores: Kaliraga (Sika) — Alf. 

 Minah.: Kaloemoenga (bent.), Karimanga (bant.), Kajom- 

 boeng (ponos.), Karimënga (it.s., t.b., t.1., t.t.), Karoemënga 

 (t.t., tonsaw.), Kor inga (t.t.), Kaloemënga (tonsaw.) — Barèe: 

 Kariango — Mak.: Karijango — Boeg.: Karijango — Roti: 

 Noeak, Ngganoea' (dial.) — Alf. Amb.: Ai xvahaoe — Alf. 

 Boeroe: Bila (Masarete). 

 Cosmopolitisch kruid, in den Maleischen Archipel tot op groote 

 hoogte wildgroeiend voorkomend op vochtige plaatsen, als de oevers 

 van meren en rivieren en ook veelvuldig gekweekt, altijd bij water- 

 putten. Als men Acorus planten wil, zegt Rumphius (V, bl. 178), 

 moet men de voorste einden der wortelstokken nemen, de bladeren 

 inkorten, de dunne wortels verwijderen en ze dan in vochtigen grond 

 leggen dat zij even met aarde bedekt zijn. 



De versche wortelstok heeft de dikte van een pink en is van 

 binnen doorgaans wit, bij drogen lichtrose bestervend. De reuk is 

 sterk, specerijachtig, de smaak scherp doch niet heet, en een weinig 

 bitter, veel onliefelijker en wreeder dan de kalmoes uit koele 

 streken. Men mengt hem onder de dranken die worden gegeven om 

 de kraamzuivering te bevorderen en in een middel tegen vergroote 

 milt. De chineezen gebruiken den wortelstok om de legersteden van 

 wandluizen te zuiveren, waartoe zij hem onder de kussens leggen en 

 nemen hem in tegen buikloop, ontstaan door gevatte koude. De bla- 

 deren, met een weinig aluin in water gewreven en in den mond ge- 

 houden, bevestigen los staande tanden en een afkooksel er van dient 

 voor het bevochtigen van omslagen op venerische zwellingen (R.). 

 Ook de moderne schrijvers vermelden vele dezer toepassingen; de 

 rhizomen behooren tot de „officineele" geneesmiddelen der inlan- 

 ders. In de nijverheid wordt kalmoes gebruikt in de likeurstokerij 

 en bij de snuiffabrikatie. Het belangrijkste bestanddeel is een 



