448 



ARACEAE. 



draagt. Het wast in dicht begroeide bosschcn en vochtige valleien 

 enwordtop Anibon aangeduid als anapocKHiioQ), anapoer (\.eyt\mor), 

 napoer of üenapoer (id.), welke namen het deelt met andere er op 

 gelijkende araceae. De aan een braadworst herinnerende wortelstok 

 is 2 tot 4 voet lang en twee vingers dik, verdeeld in korte, niet uit- 

 springende leden en bekleed met donkerbruine vellen, hier en daar 

 lange, gladde wortels uitschietend. Inwendig is hij wit, vast en 

 dradig en bij aansnijden geeft hij een sterken geur af, die het reuk- 

 orgaan prikkelt als gewreven mierikswortel. Men gebruikt hem 

 a-ls aas in de fuiken waarmee kleine alen en zoetwatergarnalen wor- 

 den gevangen, voor welk doel hij met geraspte klapper wordt gebra- 

 den en fijngewreven. Een papje van de jonge, boven het vuur ver- 

 flenste bladeren en een stukje curciuna wordt warm gebonden op 

 scheuren in de voetzolen en is een geneesmiddel voor noman itam, 

 een ziekte ,,die met vele scheuren des huids voortkruipt." 



Het wijfje, de witte anapoer, waarmede misschien de insgelijks in 

 het oostelijk deel van den Archipel gevonden H. aromatica schott 

 is bedoeld, heeft een lichter gekleurden stam met veel sterker geur 

 en wordt daarom voor aas boven het mannetje verkozen (R.). Dan 

 vermeldt dezelfde nog een roodc anapoer met bijzondere toepassingen 

 waarvan de identiteit nog onzekerder is. 



Rumphius' opgaven omtrent het gebruik, dat de ambonneezen 

 maken van de wortelstokken der vooralsnog moeilijk te onderschei- 

 den Homalomena-soorten — die alle geurig zijn, de eene meer, de 

 andere minder — vindt bevestiging in een reisbericht van Smith 

 in Teymannia 1901, bl. 92, waar men leest, dat de in een pan ge- 

 roosterde wortelstok van de pëlahoelang in korven in zee wordt gezet 

 om kreeften en garnalen aan te lokken. Deze toepassing is ook te 

 Buitenzorg niet onbekend ; daar worden schijfjes van den wortelstok 

 van tjarijang bodas (H. alba) als aas gebezigd. Koorders noteerde 

 (Minahassa/bl. 302), dat op Noord-Celebes de wortelstok van H. 

 cordata — die daar evenals H. aromatica kaloentai (t. t.) en kaloetai 

 (t. s.. t. 1.) heet — als uitwendig geneesmiddel wordt gebruikt, o. a. 

 tegen rheumatiek. Vorderman (Madoereesche Planten, No. 251) 

 zegt, dat schijfjes van den wortelstok van namblwe tana,d. i. vermoe- 

 delijk de zeer 'na aan H. aromatica verwante H. javanica v. a. v. r., 

 worden aangewend op wonden van paarden en runderen. 

 Van nam/we (Midden-Java = njampoe, Oost-Java), waarschijnlijk H. 

 javanica, teekendc ik aan, dat een afkooksel van den wortelstok 

 met adas-poelasari wordt gedronken na miskraam. Gericke & Roorda 

 vermelden in hun javaansch woordenboek onder nampoe, dat een 

 afkooksel van den wortel wordt gedronken tegen syphilis en de 

 bladeren op kwade wonden en zweren worden geappliceerd. Van 

 tjarijang beureum (soend.), te Buitenzorg een vasten naam voor H. 

 rubra hassk., vermeldt Hasskarl's Nut, No. 873, dat een afkooksel 

 van den boven het vuur gehouden en daarna geschilden wortelstok, 

 of een papje van de bladeren en geschilde stelen, wordt gebezigd 

 als wrijfmiddel voor zieke of vermoeide voeten. Het sap uit oude, 

 half vergane bladstelen i> een bekend middel om het gezichtsvermogen 

 te verscherpen. Dr Boorsma deelde mij mede, dat de bladeren van 

 tjarijang bodas — te Buitenzorg met ti. hcdjo een vasten naam voor 

 H. alba HASSK., die waarschijnlijk niet meer is dan een kleurvariëteit 



