458 BROMELIACEAE. 



gaan met het belangrijke verschil in grootte tusschen de talrijke 

 verscheidenheden. In het Buitenzorgsche, op Tjioinas, worden volgens 

 Wigman de nanas bogor en nanas noenggal gecnltiveerd in rijen op 

 5 \ i afstand en in de rij op 1 vt. In Kendal (res. Semarang) heeft 

 men, volgens Teysmannia 1908, bl.271, nn eens 12 vt ruimte tusschen 

 de rijen, dan weer nagenoeg geen ; in het eerste geval teelt men er 

 cassave, katjang, enz. tusschen. Voor de handelsteelt raadde wijlen 

 de Gouvernements Pomoloog F. W. J. Westendorp aan te planten 

 in dubbele rijen, U a 2 vt van elkaar ,de planten in de rij op denzelf- 

 den afstand, de rijen paarsgewijs 8 a 9 voet van elkaar. Hier blijft 

 dus steeds een pad open, terwijl verder de aanplant zich op den 

 duur mag sluiten. Te Singapore cultiveert men ananas het meest 

 op de heuvels in de stijve, zware kleigronden, die overal op het 

 eiland voorkomen. Veelal zijn het verlaten peper- en gambirtuinen, 

 bedekt met laag struikgewas, dat verbrand wordt, waarna de grond 

 wordt omgewerkt. In den regel zijn die gronden zeer arm, doch zoo 

 lang zij behoorlijk schoon en open worden gehouden gedijt de ananas 

 er nog vrij goed op. De chineezen planten in rijen op 2\ a 3 vt met 

 een pad van ca 4 vt tusschen de rijen, de boegineezen op ongeveer 

 denzelfden afstand, doch zonder het breede pad tusschen de rijen 

 (Straits Buil. 1904, bl. 1). 



De plant is zeer dankbaar voor goede verzorging. Wigman acht 

 het wenschelijk, dat worteluitloopers die ontstaan voor de vrucht rijp 

 is, worden weggesneden en dat een bemesting wordt toegepast zoo- 

 dra de plantjes beworteld zijn en krachtig beginnen te groeien. De 

 vruchten behooren volgens Westendorp zeer laag, dus met een langen 

 steel, te worden gesneden. Laat men dit na, dan ontwikkelen zich 

 aan den ouden stengel bosjes scheuten, die de kracht der plant tot 

 zich trekken en haar ten slotte doenom vallen ; de verjonging moet 

 uit de laagte komen. Op Tjiomas wordt de afgeoogste plant uit- 

 gestoken, waardoor de worteluitloopers ruimte krijgen, zoodat de 

 aanplant ruim een jaar later weer een oogst levert en zoo vervol- 

 gens, in het geheel 4 of 5 jaar. Als de productie afneemt en de 

 vruchten kleiner worden gaat men over tot vernieuwen van den aan- 

 plant. In Kendal treft men goed produceerende aanplantingen aan 

 van 35-jarigen leeftijd, die voor zoover is na te gaan nog nooit 

 vernieuwd zijn. Te Singapore worden na eiken oogst de worteluit- 

 loopers verwijderd op 2 of 3 van de sterkste na. Bemesten heeft 

 daar zelden plaats ; soms brengen de chineezen wat koemest en ge- 

 brande aarde in de tuinen, doch voor het inmaken moeten de vruch- 

 ten goedkoop zijn en de prijs gedoogt geen groote uitgaven voor 

 aankoop en transport van mest. Men krijgt in de Straits dan ook 

 gewoonlijk niet meer dan 5000 vruchten per acre : de groote oogst 

 valt daar in Juni Juli, kleinere in Febr. Maart en Nov. /December. 



Uit den aard der zaak komt de door chineezen in den Riouw- 

 archipel gedreven ananascultuur overeen met de door Ridley voor 

 Singapore beschrevene. Van veel beteekenis is zij op ons gebied 

 niet meer. Vroeger heeft te Tandjong Pinang een conservenfabriek 

 bestaan ; maar die is sinds lang gesloten. In Mei 1905 werd van 

 daar bericht — blijkens een schrijven van Aug. 1920 is de toestand 

 sinds dien niet gewijzigd — dat de ananas-cultuur slechts voor 

 het eiland Batam van eenig belang was. Daar moet de aanplant om 



