ANANAS. 461 



deelen. Rumphius zegt, dat het sap uit de jonge vrucht in kleine 

 hoeveelheid aan kinderen wordt ingegeven als wormdrijvend middel 

 en voorts dient als abortiefmiddel. Een specifieke werking op den 

 uterus wordt volgens Persenaire (Geneeskundig Tijdschr. v. N.I. 

 1911, bl. 234) algemeen in Indië aan de ananas toegeschreven. Vol- 

 gens de uitspraak van vele indische dames veroorzaakt het gere- 

 geld gebruik fluor albus. Een jonge ananas met bier, soms met fijn 

 gestampt glas of eenig zuur plantensap, wordt vaak op de nuchtere 

 maag gebruikt als abortivum en hoe krachtig dit ongewone ontbijt 

 kan werken leerde mij (Persenaire) het voorval met een dame, die 

 in den choleratijd eerstgenoemde combinatie had verwerkt, maar het 

 niet durfde bekennen en die zulke hevige verschijnselen vertoonde, 

 dat zij naar de cholera-afdeeling werd gebracht. Zij bereikte in- 

 tusschen het beoogde doel. 



De rijpe vrucht wordt, zooals bekend, als ooft zeer gewaardeerd, 

 ook gekookt gegeten en op allerhande wijzen met suiker geconser- 

 veerd. Een zeer belangrijke handel, waaraan Ned.- Indië echter niet 

 deelneemt, wordt gedreven in de met water, ananassap of stroop 

 geconserveerde geheele of klein gesneden vruchten. Natuurlijk is 

 herhaaldelijk de mogelijkheid overwogen, om ook hier deze industrie 

 in te voeren. In Teysmannia 1892, bl. 21 besprak Van Maanen de zich 

 voordoende moeilijkheden om aan de noodige vruchten te komen en 

 het conserf, eenmaal gereed, op de markt ingevoerd te krijgen. In 

 hetzelfde tijdschrift, 1908, bl. 265, publiceerde De Kruyff een zeer 

 belangrijke studie over hetzelfde onderwerp. Slechts op weinige 

 plaatsen op Java komen uitgebreide ananas-aanplantingen voor en 

 wel — zegt hij — in de omstreken van Buitenzorg, in die van Tji- 

 batoe en bij Kaliwoengoe in de afd. Kendal (res. Semarang); als vier- 

 de centrum moet daaraan worden toegevoegd de desa Klajatan in 

 het Malangsche. De vruchten van al deze aanplantingen vinden thans 

 haar bestemming en zoo een conservenfabrikant optreedt als afne- 

 mer in het groot zullen de prijzen belangrijk moeten stijgen, tenzij 

 de aanplantingen aanzienlijk worden uitgebreid. De aanleg van 

 nieuwe aanplantingen in de buurt van Buitenzorg is buitengesloten 

 (de cultuur gaat er integendeel achteruit) en de mogelijkheid tot 

 uitbreiden in Kendal is onzeker. De ligging van Tjibatoe maakt 

 die plaats ongeschikt voor een fabriek die groote hoeveelheden 

 van een product van betrekkelijk geringe waarde heeft af te voeren. 

 Of Kendal als plaats van vestiging eener fabriek in aanmerking zou 

 kunnen komen is volgens De Kruyff afhankelijk van de vraag, of de 

 daar beschikbare gronden voor ananascultuur al of niet bruikbaar 

 zijn, wat door proeven op uitgebreide schaal zou dienen te worden 

 uitgemaakt. 



De Kruyff stelde ook een onderzoek in naar de geschiktheid van 

 verschillende ananas-soorten om te worden geconserveerd. De bui- 

 tenzorgsche nanas noenggal zou daartoe mogelijk bruikbaar wezen. 

 Zij is kleiner, maar veel geuriger dan de te Singapore gebruikte, 

 doch dit deed bij De Kruyff de vraag rijzen, of zij juist door die 

 geurigheid wel in den smaak zou vallen van den aan de singapore- 

 variëteit gewenden kooper. Hiervoor zou echter m.i. geen vrees 

 behoeven te worden gekoesterd, daar de snelle ontwikkeling van de 

 ananasindustrie op Hawaii, die thans met suiker om den voorrang 



