464 BROMELIACEAE — COMMELINACEAE. 



zelfs te Buitenzorg niets te bespeuren. Wigman deelt daaromtrent 

 het een en ander mede in „Ons Damesblad" van 14 10-M4, een 

 bijvoegsel van de Javabode. In cultuur, zegt hij, bleken sommige 

 zeer goed te zijn en eigenschappen te bezitten die ze geschikt ma- 

 ken om hier meer aangeplant te worden. Tot de beste kon de Mont- 

 serrat worden gerekend, die in smaak en geur voor de buitenzorg- 

 sche ananas niet onderdoet. Men zou deze verscheidenheid een ver- 

 beterde nanas bogor kunnen noemen; wij hebben er vruchten van 

 gehad van 2 Kg., ofschoon men voor het gemiddelde op niet meer 

 dan 1 Kg. mag rekenen. De nanas bogor komt gemiddeld niet ver 

 boven \ Kg. Aanbevelenswaard acht W. ook de cayenne lisse, in de 

 eng. koloniën bekend als smooth cayenne. Het is een krachtige groeier, 

 die groote, zeer sappige vruchten geeft van uitstekenden smaak. 

 Door den grooten rijkdom aan sap zou het echter volgens Wigman 

 bezwaarlijk zijn de vruchten lang goed te houden, doch smooth ca- 

 yenne is een erkend goede export-variëteit, zoodat het gevaar van 

 bederf te ondervangen moet zijn. Met het oog op uitvoer naar Austra- 

 lië, voor welke markt de nanas bogor te klein is, werd in Banjoe- 

 wangi dan ook op ruime schaal plantmateriaal verspreid van smooth 

 cayenne en verder van ripley queen (Jaarboek 1915 Dept v. Landb., 

 bl." 154); deze cultuur laat zich gunstig aanzien. Hetzelfde verslag 

 1916, bl. 366, vermeldt den invoer van de mandaloeng ananas, groo- 

 ter, doch overigens gelijk aan de nanas bogor. Deze mandaloeng 

 ananas verdringt in het Malangsche snel de nanas klajatan, hoewel 

 ook deze laatste, grof van vezel maar zeer sappig, in Oost-Java een 

 zekere vermaardheid bezit. 



In den Riouw-archipel kent men, behalve de nanas bogor, een 

 drietal variëteiten: de nanas mérah is rood, groot en sappig en 

 wordt het meest aangeplant; de nanas pëtei is kleiner doch zoeter en 

 wordt niet zoo geschikt geacht om te conserveeren als de vorige. 

 De derde soort, nanas sëlasi, is groot, sappig en niet zoet en in het 

 geheel niet geschikt voor levering aan de fabrieken. 



In het Museum: Vezels, vruchten, conserven. 



COMMELINACEAE. 



33/896. Commelina benghalensis linn. 



Volksnamen. Soend.: Gèwor, Tali koran» — Jav.: Gèwor, 

 Pètoengan — Mad.: Rëbha moksor — Alf. Minah.: Fangaloe 

 (t.b.) — Gorontal.: Roelonga loötili. 

 Opstijgend, vaak sterk vertakt kruid. 0.30 tot 0.60 M. hoog, op 

 Java voorkomend beneden 900 M. zeehoogte op zonnige of licht 

 beschaduwde terreinen (Backer). Te Buitenzorg werd het mij ge- 

 bracht als een gezochte lalab en volgens Trop. Agriculturist van 

 voederpiant. April 1911, bl. 335 zou het ook een geschikt veevoeder wezen; de 

 analyse van javaansch materiaal wees echter, volgens een mededee- 

 ling van den Heer Backer, een onvoldoende voedingswaarde uit. 



33/896. Commelina nudiflora linn. 



Volksnamen. Mal.: Aocr-aoer, Kekoepoe — Min.: Aoewë-aoewë 

 — Soend.: Qèwor, G. lalakïna, Kali kandang, Kali korang, Palang 

 kandang, Tali korang, Tali oio, Tali said— Jav.: Brambangan, 

 Djéboran, Qlêgor, Grogos — Mak.: Awarang— Boeg.: Awërang. 

 Kruipend kruid met opstijgenden top, 0.20 tot 0.60 M. lang, op 



