ANANAS — COMMEL INA. 465 



Java algemeen op tal van plaatsen van af de laagvlakte tot op 

 2000 M. zeehoogte op vochtig terrein (Backer). Volgens De Clercq voederpiant. 

 (No. 858) is het een goed paardenvoer en in Trop. Agriculturist van 

 Juli 1915, bl. 68, wordt er de aandacht op gevestigd als uitmuntend 

 geschikt voor vochtige gronden, waarop andere voederplanten niet 

 kunnen gedijen. Vier analyses van javaansch materiaal toonden de 

 aanwezigheid aan van gemiddeld 12.53 % eiwit en 1. 66 % vet. Hier 

 worden de jonge toppen gaarne als lalab gegeten. 



Mogelijk is dit de Arundinella m i nor van Rumphius (VI, 

 bl. 23), die daarvoor de volgende inlandsche namen vermeldt; Mal.: 

 oaba bango of sajor boeloh këtjil — Mak.: boelo-boelo — Banda: na- 

 loer — Ambon: heet, nabel of natoer — Tern.: goboe. Hij beschrijft 

 haar als een kruipende plant, die overal in de tuinen opslaat en 

 ook voorkomt op schaduwrijke, vlakke plaatsen aan de oevers der 

 rivieren. De bladeren zijn week en gemakkelijk tot een slijmachtige 

 massa te wrijven. Het is een gewoon moeskruid, goed van smaak, dat 

 echter meestal met andere groenten wordt gemengd. De jonge, groe- 

 ne, malsche stengels, zachtjes tusschen de vingers doorgehaald, zoo- 

 dat zij sappig worden en aan elkaar kleven, verwekken niet alleen de 

 maandstonden, doch zijn ook dienstig voor het uitdrijven van de 

 nageboorte en de doode vrucht; zij worden eveneens gebruikt als 

 abortiefmiddel. Wonden, waar de 'kogel of pijlspits in is blijven 

 zitten, worden behandeld met het uit de stengels geperste slijm 

 en verbonden met het residu. Als dit verband gedurende vijf et- 

 malen dagelijks wordt ververscht zou het projectiel of de pijïpunt 

 „uitgetrokken en de brand gebluscht worden". 



Commelina obliqua ham. ( C. p a 1 u d o s a bl.). 



Volksnamen. Mal.: Roempoet tjatok ajam — Soend.: Ki sëpat 



— Jav.: Géworan, Pëtoengan, Toembangan. 

 Kruid, opgericht of aan den voet neerliggend en wortelslaand, 

 0.60 tot 1 M. hoog, op geheel Java voorkomend tusschen 125 en 2000 

 M. in wildhoutbosschen en moerassen (Backer). Scheffer teekende in 

 Hasskarl's Nut aan — als soendasche namen vermeldend: djèwor, 

 patoek gagak, p. gajak, taponang en tjalegor — dat het jonge kruid 

 gekookt bij de rijst wordt gegeten. 



Commelina paleata hassk. 



Volksnamen. Jav. : Brambangan, Djèwor, Gèwor — Mad. : 



Moksor. 

 Opstijgend kruid, 0.20 tot 1 M. lang, in West-Java alleen bij Bata- 

 via ingezameld, doch in Midden- en Oost-Java en op Madoera op vele 

 plaatsen gevonden beneden 600 M. zeehoogte in streken met krach- 

 tigen of vrij krachtigen oostmoesson op droog of vochtig, maar niet 

 drassig, terrein in struikwildernissen en djatibosschen, aan wegranden 

 en op alang-alangvelden (Backer). Vorderman (Madoereesche Plan- 

 ten) bedoelt deze soort, waar hij onder No. 284 verwijst naar No. 197, 

 kor-tjèkoran, waarvoor hij C. obliqua opgeeft met de mededeeling, dat 

 zij als groente wordt gebezigd, terwijl de gekneusde bladeren dienen 

 als ingrediënt voor buiksmeersels bij winderigheid. Eerstgenoemd 

 nummer is nader gebleken C. paleata te zijn, doch de kor-tjèkoran 

 is in het Buitenzorgsch herbarium niet te vinden, zoodat de deter- 

 minatie, die denkelijk foutief is, niet is kunnen worden geverifieerd. 



Nuttige Planten I. 30 



