468 



STEMONACEAE. 



Stemona moluccana wright (R o x b u r g h i a m. bl.). 



Volksnamen. Mal. Mol.: Oebi gorita itam, O. kanjaloet itam. 



Ubium polypoides nigrum beschrijft Rumphius (V, 



bl. 365) als een klimplant niet zwartgroene, ronde, zeer taaie, nau- 

 welijks een stroohalm dikke stengels van dikwijls 100 vadem lengte: 

 op Ambon komt zij in het wild voor op moerassige plaatsen, bijv. in 

 s. de sagobosschen, doch is er niet algemeen. De wortels zijn 3 a 4 voet 



lang, "hoogstens zoo dik als een pink, van buiten zwart, van binnen 

 wit ; er hangen er 12 tot 18 bij elkaar aan een plant. Zij zijn sap- 

 pig en bitterachtig, onaangenaam van smaak en hebben geen ander 

 gebruik dan als medicijn tegen een zekere ziekte, sakit gorita ge- 

 naamd, waaronder men zoowel Polypus intestinorum als Mola uteri 

 verstaat. Men neemt daartoe deze wortels, versch of gedroogd, al of 

 niet gemengd met die van de volgende soort, doet daarbij wortels van 

 Hehninthostachys zeylanica en kauwt ze tezamen metpinang; het 

 sap wordt ingeslikt. Beter acht Rumph. om een afkooksel te drinken. 



37/939. Stemona tuberosa lour. 



Volksnamen. Mal. Mol.: Anjaloet, Kanjalat, Kanjaloet — 



Ternate : Boboötja. 

 Ubium polypoides album van Rumphius (V, bl. 364) 

 komt overeen met de vorige en wordt op Ambon veelvuldig in het 

 s. wild gevonden in het kreupelhout en de boschzoomen. De wortels, 20, 



30, tot 50 toe bij elkaar aan één stengel, zijn van boven smal en 

 worden allengs dikker, doch nemen schielijk wederom in omvang af, 

 uitloopende in een dun worteltje ; zij zijn ruim een voet of een 

 el(leboog) lang en nauwelijks twee vingers dik, uit- en inwendig wit, 

 onaangenaam van reuk en smaak; door het hart gaat een taaie vezel. 

 De versche wortels, fijn gestooten, verdrijven de luizen uit de klecren 

 en van het lichaam. Versch zijn zij oneetbaar, doch zij worden ge- 

 confijt, wat de europeanen hebben geleerd van de chineezen. Men 

 neemt de schoon gewasschen wortels, snijdt ze ,, hoofd en staart" 

 af, kookt ze in water en weekt ze dan een nacht of twee in kalk- 

 water, 't welk de bitterheid uittrekt. Daarna weekt men ze nou 6 

 of 7 dagen in gewoon water, dat dagelijks wordt ververscht, totdat 

 het niet meer geel is gekleurd. Dan sn'jdt men de wortels in stuk- 

 ken van een vinger lengte en trekt daar de harde vezel uit, waar- 

 door de stukken worden gekloofd ; ten laatste kookt men ze op in 

 stroop. Deze confituur is bruingeel als donker barnsteen en half 

 doorzichtig ; bijzonder lekker is zij niet (Rumphius.). 



LILIACEAE. 



Gloriosa superba ijnn. (Methonica super ba lamk). 

 Volksnamen. Superbe de Malabar, Superö/i/y— Mal.: Këmbang 

 soengsang— Soend.: Katongkat — Jav.: Donglcèl somgsang* 

 Mondalika, Pantjing tawa, Patjingtawa—Mad.: Mandhalika 

 — Bal.: Mandalika. 

 Kruid, tot 2.50 M. hoog klimmend, op Java vooral in de oostelijke 

 helft van af het zeestrand tot op 300 M. — soms meer — boven de zee 



