470 LILIACEAE. 



wormen. Op de Oostkust van Sumatra gebruikt men ze gedroogd 

 voor het samenstellen van een verkoelende b.dak. Bleeker vermeld- 

 de in het Natuur- en Geneeskundig Archief 1844, bl. 69, dat een af- 

 kooksel van de wortels wordt aangewend tegen slijmvloeiingen der 

 genitalia en dysuria. Hasskarl's Nut No. 1 zegt, dat de fijngewreven 

 wortels uitwendig worden gebruikt bij lendenpijn. Volgens Indische 

 Vergiftrapporten (No. 152) zou men op Banka de "fijngewreven 

 wortels mengen onder rijst om ratten en muizen te verdelgen, 

 doch ik heb dat niet bevestigd gekregen. Het materiaal door mij van 

 Banka ontvangen ging vergezeld van het bericht, dat de onder- 

 vraagde inlanders geenerlei gebruik van de wortels kenden en alleen 

 wisten mede te deelen, dat er nu en dan kleine partijtjes van naar 

 Java worden verscheept tegen een prijs van 7 a 8 gulden per picol 

 (droog). 



De door Rumphius beschreven Giadiolus odoratus indicus is de 

 alleen uit hst oostelijk deel van den Archipel bekende Dianella 

 odorata bl. Op Banka algemeen, doch ook op' Sumatra niet ontbre- 

 kend, is de blauw bloeiende Dianella bancana miq., die wel het groot- 

 ste deel van de akar tégari leveren zal, voor zoover dit artikel af- 

 komstig is van Banka. Uit Zuid-Sumatra daarentegen werd door mij 

 herhaaldelijk, en één maal ook van Banka, materiaal ontvangen van 

 de geelwit bloeiende, door Blume als Dianella montana beschreven 

 plant, die verbreid is over geheel Java tusschen 90 en 1900 M. zee- 

 hoogte en niet zelden bij inlandsche woningen wordt gekweekt. Of 

 die naam behouden moet blijven is onzeker; gewoonlijk wordt D. 

 montana bl. opgevat als synoniem van D. ensifolia red. Behalve 

 deze komt in de bergstreken van West-Java tusschen 1500 en 2900 

 M. aan boschranden en in struikwildernissen, vooral op steenachtig 

 vulkanisch terrein, een vierde soort voor, D. javanica kunth. Be- 

 richten omtrent toepassingen van deze laatste ontbreken, doch 

 vermoedelijk wordt zij voor dezelfde doeleinden gebruikt. 



In lid Museum: Wortels. 



Phormium tenax forst. 



In Teysmannia 1896, bl. 246 beschrijft Wigman de hier genoemde 

 uitermate veranderlijke plant, die op Java in de bergstreken wel 

 eens in tuinen wordt gekweekt, als een fraai gewas met 5 a 10 voet 

 lange en tot 12.1 cM. breede bladeren, dat in den bergtuin te Tji- 

 bodas jaren geleden is ingevoerd en zeer goed groeit op 4000 voet 

 en hooger. Zij behoort thuis in Nieuw-Zeeland en levert van ouds- 

 her een touwvezel, bekend onder den naam njeuw-zeelandsch vlas. 

 Buiten haar vaderland heeft zij. als economisch gewas, weinig suc- 

 ces gehad. Alleen op st. llelena, waar manmoedig is gezocht naar 

 bronnen van inkomsten ter vervanging van die welke de bevol- 

 king moest derven door de opheffing van dat eiland als vlootstation 

 van de engelsche marine, is de cultuur van eenig belang geworden; 

 de productie bedraagt er per jaar evenwel nog niet meer dan ca 

 500 ton. Vooi ts zouden volgens 1 landelsberichten Febr. 1919, bl. 669 

 proeven er mede genomen in Argentinië in liet mondingsgebied van 

 de Parana rivier practische resultaten hebben opgeleverd. 



Sinds de europeaan zich is gaan bemoeien met het winnen der 

 vezelstof, die aanvankelijk alleen op primitieve wijze, doch in 



