EURYCLES — AGAVE. 



483 



/1217. Polianthes tuberosa linn. 



Volksnamen. Tuberoos, Tubéreuse, Tuberose (d., e.) — Mal.: 



Sëdëp malam, Soendël malam, Troena malam (Mol.) — Soend.: 



Sëdep malam, Soendël malam, — Jav.: Soendël malëm — Mad.: 



Sondhël malëm — Mak.: Rasamalang — Boeg.: Rasamalëng. 



Opgericht kruid met onderaardschen knol, inheemsen in Mexico, 



op Java van af de laagvlakte tot op 1400 M. zeehoogte algemeen 



gekweekt wegens de vooral 's avonds zeer geurige bloemen (Backer). 



Het is de Am i ca nocturna van Rumphius (V, bl. 285), die 



er geen ander nut dan als sierplant van vermeldt. 



De in alle warongs op Java verkrijgbare, uit China aangevoerde 

 sëdêp malam, die gebruikt wordt in pasteien en een onmisbaar in- 

 grediënt vormt van kim lo (een soort van chineesche groentesoep, 

 die ook bij de europeanen in InüJ ingang heeft gevonden), is zeker 

 niet afkomstig van dit gewas. De chineesche naam is volgens Vor- 

 derman's Catalogus van chineesche en inlandsche voedingsmiddelen 

 kiem tsjijem en het is zonder twijfel het condiment, dat in den chi- 

 neeschen handel bekend staat als dried lilyflower ; volgens Dipl. & 

 Cons. Reports No. 5472 heeft de uitvoer daarvan in 1914 van 

 Chinkiang 51.286 picol bedragen. De botanische herkomst dezer 

 donkerbruine, gedroogde doch slappe bbemdeelen is niet met vol- 

 komen zekerheid bekend; volgens Kew Bulletin 1889, bl. 116 zijn 

 het waarschijnlijk de bloemen van de ook in de javaansche berg- 

 streken wel als sierplant gekweekte Hemerocallis minor mill. (H. 

 gram in ea andr.), behoorend tot de familie der Liliaceae, en 

 die determinatie is zeer vermoedelijk juist. 



3/i2i9. Agave angustifolia haw. (A. Wightii drumm. & prain). 



Volksnamen. Jav.: Nanas domba. 

 Kruid met tot 75 cM. hoogen stam en een dichte, bolvormige kroon 

 van naar alle zijden gekeerde, lancetvormige, taaie 40 tot 80 cM. lange 

 bladeren, die aan den top eindigen in een krachtigen, roodbruinen 1 a 2 

 cM. langen stekel en langs den rand bezet zijn met goed ontwikkelde, 

 wijd afstaande of schuin omlaag gerichte stekels, welker top vaak weer 

 plotseling naar den bladtop is omgebogen. Zijn vaderland is on- 

 bekend; reeds in de 18e eeuw was het in cultuur en thans is het 

 verbreid over vele warme landen. Een vorm met fraaie, wit gerande 

 bladeren wordt algemeen als sierplant gekweekt. Op Java wordt de 

 groene vorm vaak geplant langs de grenzen der erven en in het 

 Semarangsche komt deze op droog, zonnig terrein in groote hoeveel- 

 heid verwilderd voor. Het is d^bastardi aloë uit droge streken in 

 Eng.-Indië, waarvan Watt's Commercial Products zegt, dat de vezel 

 gunstig beoordeeld wordt, maar korter is dan die van A. sisalana en 

 om die reden niet meer zoo veel wordt gevraagd als voorheen. Deze 

 soort is niet in cultuur op de europeesche ondernemingen, maar in 

 de residentie Semarang wordt er op vrij groote schaal de vezel uit 

 geëxtraheerd door inlanders, die de bladeren van verwilderde of in 

 pagers groeiende planten schrapen met een bot mes of een aange- 

 scherpt stuk bamboe. De vezel wordt gezegd in kwaliteit niet ach- 

 ter te staan bij die van Java-sisal, behoudens de geringere lengte, 

 en altijd verkoopbaar te wezen. Gedurende den oorlog was Australië 

 zoo goed als de eenige afnemer. De vezel zou daar worden gebruikt 



