484 AMARYLLIDACEAE. 



voor het vervaardigen van versterkte gipsplaten voor plafonds 

 e.d., waarbij de vezellengte geen gewicht in de schaal legt. 

 In hel Museum: Vezels. 



Agave Cantala koxb. 



Volksnamen. Cantala — Mal.: Nanas batawi (Tern.), N. bë- 

 landa, N. kosta, N. sabrang — Minangk.: Nanèh batawi, N. 

 laoeït, N. oelanda — Soend.: Danas sabrang, Ganas sabrang — 

 Jav.: Nanas sabrang — Mad.: Lanas balandha (B.P.), Nanas 

 balandha (S.) — Gorontalo: Nanati lo walanta — Bwool: 

 Lalato bolano — Mak.: Pandang djawa — Boeg.: id. — Roti: 

 Péna séoek — Kei: Nas watan — N. Halman.: Nanasi batawi 

 (Gal.), Nanalii djawa (Tob., Modole, Pagoe). 

 Welbekende vezelplant als de vorige, maar van veel grooter 

 afmetingen, geen bepaalden stam vormend, met zeegroene, 1 a 2 M. 

 lange bladeren, die voorzien zijn van gehaakte of gebogen, naar den 

 top van het blad gerichte, 3 a 6 mM. lange randstekels en eindigen 

 in een stekel van 1 a 2.5 cM. lengte. Haar vaderland is onbekend: in 

 Centraal-Amerika, de bakermat van vele agave-soorten, is zij niet 

 wildgroeiend aangetroffen. Daarentegen komt zij op groote schaal 

 verwilderd voor in Voor- en Achter- Indië en op de Philippijnen, 

 maar niet op Java. Naar den Maleischen Archipel is zij vermoede- 

 lijk overgebracht door de Spanjaarden; zoodoende was zij reeds be- 

 kend aan Rumphius, die haar beschrijft (V, bl. 273) onder den naam 

 Aloë americana en er eenige twijfelachtige medicinale toe- 

 passingen van vermeldt. Verder zegt hij, dat uit de bladeren grove 

 draden kunnen worden verkregen, dienstig voor vischlijnen. Ook 

 Hasskarl's Nut, No. 716, meldt," dat de bladeren worden geschraapt 

 tot er vezels uitkomen, grover dan die uit ananas-bladeren, doch 

 even als deze geschikt voor naaigaren. Agave Cantala wordt thans 

 als vezelplant gecultiveerd op Java, de Philippijnen en in Britsch- 

 Indië. Op de Philippijnen is de vezelstof bekend als maguey en hier 

 sinds het in 1911 gehouden Vezelcongres als java-cantala. Omtrent 

 de identiteit der stamplant heeft men op Java in dwaling verkeerd, 

 tot op het congres de onjuistheid der daarvoor steeds gebruikte 

 namen Agave rigida var. elongata en A. elongata aan het licht kwam. 

 De vezel van A. Cantala wordt ook thans nog hier en daardoor 

 inlanders bereid voor het vervaardigen van weefseis, doch van be- 

 lang is zij alleen voor het europeesche grootbedrijf met mechani- 

 sche afscheiding, zoodat voor cultuur en bereiding wordt verwezen 

 naar het verslag van het Vezelcongres dl 1, bl. 125, dat van Prof. 

 van Iterson over „De Vezelcultuur op Java en het Vezelcongres met 

 tentoonstelling te Soerabaja in 1911 gehouden", verder naar Bei- 

 befte ziim Tropenpflanzer Dcc. 1912 en het Algemeen Landbouw- 

 weekblad l-'ebr. 1919 No. 32 4. Het belangrijkste in een kort bestek 

 bijeen vindt men in Van [terson's Vezelstoffen (Onze koloniale 

 landbouw, Ml. XII). Alleen zou ik wenschen te vermelden, dat A. 

 Cantala goed groeit in klei- en zandgrond en vocht veel beter ver- 

 draagt dan de beide andere in het groot geplante soorten, n.1. A. 

 sisalana en A. fourcroydes. Het ve/dpercentage komt ongeveer 

 overeen met dat van A. sisalana en bedraagt derhalve ca 3| %. De 

 levensduur is 10 a 15 jaar; volgens Van Iterson sterft deze soort bij 



