490 TACCACEAE. 



Kangean : Totoan — Binia: ? Katjoenda — Alf. Minah.: Talata 

 (t. t.), Tètèroeng i lawanan (t. t.) — Boengkoe (O. Cel.): 

 Katéo — Boeton: Kolopale — Mak.: ? Katjoenda — Saleyer: 

 ? Katjodo — Boeg: ? Bampëng, Katjoenda — Tim.: Telo — Boe- 

 roe: Taa (Kajeli) — Ternate: Hoeda korano, Nepoe. 

 Overblijvend kruid met onderaardschen, dikwijls vrij grooten 

 knol, tot 2 M. hoog, den geheelen Archipel door groeiend in de 

 kuststreken. Rumphius (V, bl. 328) beschrijft het onder den naam 

 T a c c a 1 i t o r e a als een plant met een twee voet hoogen stengel 

 welke een sierlijke kroon van geelgroen loof draagt, voorkomend 

 op vlakke en zandige stranden. De knol is twee vuisten of meer 

 groot, kaal, met een vaal velletje omgeven, van binnen week en 

 sappig. Op Soela en elders wordt daaruit op de gebruikelijke wijze 

 zetmeel bereid, dat wordt gebruikt in de plaats van — of om te 

 vermengen met — sagomeel voor het bakken van sagobroodjes. 

 Somtijds worden de knollen vooraf gekookt en daarna eenige dagen 

 in water geweekt (Rumph.). 



Tacca leontopetaloides komt voor in alle tropische landen van 

 het oostelijk halfrond. De meestal uit het wild ingezamelde knol- 

 len dienen overal somtijds tot voedsel, doch zij zijn sterk van smaak 

 en schadelijk voor de gezondheid, tenzij herhaaldelijk afgekookt. 

 Koorders (Natuurk. Tijdschr. v. N. I. dl 48, bl. 90) zegt, dat het 

 gebruik van gekookte en daarna geroosterde këtjondang algemeen is 

 op de Karimon-djawa eilanden ; de knollen werden er in den oost- 

 moesson verkocht voor / 7. — per picol en zouden een bijzonder 

 smakelijk voedsel opleveren. Meer bekend is deze plant als voort- 

 brengster van zetmeel, speciaal op de eilanden in den Stillen 

 Oceaan. Onder den naam arrowroot van Tahiti en onderscheidene 

 phantasiebenamingen komt het wel eens naar Europa, doch nimmer 

 in noemenswaardige hoeveelheid. Vaak bezit het een schimmel- 

 achtigen geur, die zijn oorsprong zal hebben in onvoldoende 

 bereiding. In Tropenpflanzer 1905, bl. 120 komt een aanbeveling 

 voor van Wohltman om proeven te nemen met de cultuur : hij 

 noemt deze Tacca den zetmeelrijksten knol ter wereld, doch het 

 gehalte is volstrekt niet altijd zoo buitengewoon hoog als de in 

 de literatuur aangegeven 30%. Men zie: Pflanzer 1905, bl. 113 

 (met literatuuropgave) en bl. 207. 



In Ned.-Indië wordt nog heden ten dage dit zetmeel in het klein 

 voor eigen behoefte bereid, bijv. bij Batavia (Tjilingtjing), op Ma- 

 doera, en waarschijnlijk nog op tal van andere plaatsen. Van Kajeli 

 ontving ik een monster zetmeel van de taa met de mededeeling, dat 

 die wildgroeiend voorkomt op de N. O. kust van het eiland Boeroe. 

 Na den bloei, die daar valt in Februari, krijgt zij knollen, die worden 

 geschild, geraspt en drie maal met water afgespoeld. Het eerste 

 -cl is bruingeel en scherp voor de huid. Het zetmeel wordt 

 er gebruikt voor stijfsel en gegeten als papeda of gekorreld in den 

 vorm van boeboerné ( = parelsago), In de Encyclopaedie van N. I., 

 eerste druk. wordt deze soort onder den naam leké vermeld als een 

 op de Anambas-eilanden (Zuid-Chineesche zee) op zandige vlakten 

 voorkomend gewas waarvan de knollen, die zoo groot worden als 

 een kokosnoot, een smakelijk zetmeel leveren. De posthouder 

 Boland der Anambas-eilanden' berichtte in Juli 1909 daaromtrent 



