492 TACCACEAE — D IOSCOREACEAE. 



makend middel op puisten en zweren. Een schijfje of schraapsel van 

 de knulletjes zou ook dienstig; zijn voor het heelen van snijwonden. 

 i De berichten, dat van deze plant zetmeel wordt bereid, eischen 



bevestiging. Zij berusten op mededeelingen van Rumphius, bij wiens 

 Tacca montanade plant van Blume is afgebeeld. De tekst (V, 

 bl. 319) echter beantwoordt daaraan niet en het zal wel ondoen- 

 lijk zijn uit te vinden, wat hij eigenlijk met zijn vormen major en 

 minor heeft bedoeld, omdat R. klaarblijkelijk op het voetspoor van 

 de inlanders de geslachten Tacca en Amorphophallus hopeloos 

 heeft verward, met misschien nog andere knolvormende gewassen. 

 In het Museurn: Knollen. 



DIOSCOREACEAE. 



43 .... De familie der Dioscoreaceae bestaat uit een groot aantal win- 

 dende, kruidachtige of houtige planten, met veelal groote, vleezige, 

 zetmeelrijkc eetbare knollen, die in alle warme landen der wereld 

 als meer of minder belangrijk voedingsgewas (igname, Brohvurzel, 

 yam) worden gecultiveerd. Enkele soorten, zooals de in China op 

 groote schaal geteelde Dioscorea batatas decne, zijn in het midden 

 der vorige eeuw, toen de aardappelziekte verwoestend optrad, ook 

 in Europa beproefd, doch hebben daar, waar de aardappelcultuur 

 geen geheimen meer heeft en de yams allerlei moeilijkheden te over- 

 winnen geven, aan de verwachtingen niet beantwoord. In dit eilan- 

 denrijk wordt een aantal Dioscorea-soorten in een groote verscheiden- 

 heid van vormen gekweekt, vroeger echter klaarblijkelijk meer dan 

 tegenwoordig. Uit de berichten van Rumphius volgt, dat in zijn 

 tijd de oebi's in het Oosten van den Archipel een zeer voorname rol 

 speelden, doch in landen waar men rijst plant — zegt hij — wordt 

 de oebi weinig of niet geteeld, op Java en Bali meer uit genoegen 

 en om toespijs te leveren dan uit nood. Maar van Celebes en Boeton 

 aan begint het oebiplanten met kracht beoefend te worden; van daar 

 gaat het door de Molukken tot de Zuid-Oostereilanden, Nieuw- 

 üuinea en zelfs verder naar het Oosten. De boetonneezen beroemen 

 er zich op liet planten het best te verstaan (Rumphius V, bl. 347). 

 Elders zegt dezelfde, dat de bewoners van Nieuw-Guinea en omlig- 

 gende eilanden wegens het ontbreken van rijst en sago geheel op 

 oebi's zijn aangewezen. In het Westen van den Archipel is de cultuur 

 van Dioscorea's zeker niet toegenomen en uit het Oostelijk deel 

 zijn de berichten daaromtrent zoo sporadisch, dat men geneigd is 

 aan te nemen, dat ook daar de cultuur niet meer is wat zij vroeger 

 was. Terecht merkt Oreshoff (Schetsen, bl. 198) op, dat de oebi's 

 op Java als hoofdvoedsel niet hoog in aanzien staan en dat zij in 

 berichten uit het Oostelijk deel van ikn Archipel niet zoo op den 

 voorgrond treden als men zou mogen verwachten van een algemeen 

 voedingsmiddel (zie bl. 450). Ook DeBie(Inl. Landb. I, bl. 105) noemt 

 oebi's en bataten een minder geschikt voedingsmiddel, omdat zij 

 betrekkelijk spoedig tegenstaan. Op Java worden in sommige streken 

 „aardvruchten" hoofdvoedsel, als de oude rijstvoorraad op zijn eind 

 loopt en de nieuwe oogst nog niet binnen is : dan geldt de oebi als 

 een van de beste vervangmiddelen, bijna zoo goed als rijst. Te 

 Batavia vindt men tegen het eind van den westmoesson enkele vor- 



