DIOSCOREA. 495 



43/1252. aan den anderen kant bultig, van buiten aardkleurig met vele scheu- 

 ren en vezels, van binnen aan de kanten rood, doch de rest is wit en 

 harig van substantie. Men treft onder dit geslacht geheel roode aan 

 en die zijn weinig dradig. De vorm minus (oebi lialcja, of ta- 

 ngan) is aan den vorigen volkomen gelijk, doch niet langer en breeder 

 dan een hand ; de knol is van buiten vaal of witachtig zonder scheuren 

 en met weinig vezels, van binnen gewoonlijk wit, soms rood. Deze is 

 niet dradig en bijgevolg smakelijker ; hij wordt meer als versnape- 

 ring gebruikt, terwijl de groote alleen dient om den buik te vullen. 



Aan Rumphius' beschrijving van den grooten vorm herinnert een 

 monsterachtige grove soort, in de buurt van Batavia veel geplant 

 als oebi mëndjangan. De kleur inwendig is wit, geel of rood ; de witte 

 en gele hebben een paarse laag onder de schil. Deze wordt geteeld 

 als noodrantsoen en de roode wordt slechts in sajoer gegeten. Een 

 vorm, die volkomen beantwoordt aan Rumphius' beschrijving 

 van Ubium digitatum minus heb ik nog niet aangetroffen, doch waar 

 gelobde oebi's veelvuldig voorkomen, is het natuurlijk niet moeilijk 

 om exemplaren te vinden, die aan een hand herinneren. 



In een volgend hoofdstuk beschrijft Rumphius (V, bl. 351) twee 

 vormen onder den naam Ubium anguinum of slangenoebi en 

 Ubium draconumof kaaimanoebi. De knol van den eersten 

 is gerekt, in het midden doorgaans dikker dan aan de beide einden ; 

 hij vormt vaak zonderlinge bochten. In het midden is hij twee 

 vingers dik, met al zijn bochten H a 2 span lang, doch als men zijn 

 kronkels kon uitleggen zou hij wel vijf voet meten. De vorm wordt 

 beïnvloed door den bodem : in lossen, zandigen grond krijgt men veel 

 minder phantastische knollen dan in zware klei of op terrein 

 dat steenen bevat. Als mal. naam geeft R. op : oebi oelar. Van oebi 

 boewaja is de wortel in eenige armen verdeeld ; de inlanders maken 

 hiervan een afzonderlijke soort, omdat hij bij het voortplanten al- 

 tijd deze gedaante behoudt en nooit den waren slangenvorm krijgt. 

 Beide worden gegeten, doch zij zijn wat dradig, zegt R. 



Een vijfde vorm, door Rumph. beschreven (V, bl. 353) als 

 U b i u m a n n i v e r s a r i u m , is mede onbelangrijk. De knol is 

 drie voet lang, van boven dun, nu eens als een lange zak, dan weer 

 verdeeld in verscheiden korte zakken, altijd recht omlaag gaande, 

 zoodat men hem gewoonlijk niet in zijn geheel kan uitgraven. Het 

 onderste stuk blijft alzoo in den bodem achter en schiet het volgende 

 jaar opnieuw uit. In het mal. der Molukken heet hij : oebi tahoen- 

 tahoen of oebi torana. Hij wordt gegeten, doch is slechter van smaak 

 dan de andere en men maakt er daarom niet veel werk van. 



De zesde vorm, Ubium ovale (V, bl. 356), is de okselknollen 

 vormende alata-variëteit (vergelijk D. bulbifera, waarmede deze 

 wel is verward), met een of twee onderaardsche knollen, hoogstens 

 zoo groot als een kippenei en in den kost niet gebruikt, omdat zij te 

 klein en bitter zijn. De roode of witte luchtknollen zijn daaren- 

 tegen smakelijk en die worden gegeten. Men teelt hem voort door 

 middel van de luchtknollen. Daar dit in de Molukken de eenige oebi 

 is, waarvan men alleen de okselknollen gebruikt, heet hij daar oebi 

 bërboewah, Alf. Amb. élan of aélan. Buiten de Ambonsche Kwartieren, 

 Boeton en Celebes is hij niet veel bekend (R.). 



In het Museum: Knollen van verschillende alata-vormen. 



