498 DIOSCOREACEAE. 



pleister op allerlei gezwellen, in het bijzonder aan den hals. De Bie 

 zegt, dat hoewi kamajoeng een vocht bevat dat, als de knol niet 

 goed gaar is gekookt, ontsteking kan veroorzaken van de keel. 

 In hei Museum: Knollen. 



« 1202. Dioscorea hispida dennst (D. d a e m o n a roxb., D. h i r- 



s u t a hl., D. m o I 1 i s s i in a bl., D. t r i p h y 1 1 a auct., 

 H e 1 in i a h i r s u t a kuxth). 



Volksnamen. Mal.: Bitoelc (Menad.), Baenga meraja (Menad.), 

 Gadoeng, G. rimbo (S.W.K.), Kasimoen (Timor) — Soend.: 

 Gadoeng — Jav.: Gadoeng — Mad.: Qhadhoeng — Bal.: Ga- 

 doeng, Sikapa, Skapa — Sas.: Kapak — Bitna: Gadoe, Lede 



— Óost-Soemba: lm' — Alf. Minah.: Ondot in lawanan (t.t), 

 Pitoer (t.b.) — Gorontalo: Bitoele — Bwool: Bitoele — Barèe: 

 Ondo — Boeton: Ondo — Mak.: Sijapa — Boeg.: Sikapa — 

 Roti: Boti — Kei: Lei — Ceram: Oelwelibita, Oelibita (Piroe) 



— Alf. Amb.: Hajoele, Haioeroe (Leytimor) — Oeliass.: Ha~ 

 joeroe — Ternate: Ondo. 



De gadoeng is een welbekend gewas, den geheelen Archipel door 

 in het wild voorkomend, doch ook wel op de erven gekweekt. Rumph. 

 (V, bl. 361) beschrijft het onder den naam U b i u m s y 1 v e s t r e 



Knoi. als een recht wild geslacht, met een knol zoo hoekig en knobbelig, 



dat men hem eigenlijk niet anders kan beschrijven dan als een klomp 

 van vele groot e oebi's bij elkaar, waarvan sommige met een smallen 

 hals aan den hoofdwortel hangen. Van buiten zijn zij grauw of hoog- 

 geel, ruig, met vele vezels, bijna stekelig. De kleur inwendig is geel 

 of wit. De wildgroeiende krijgen soms 20 tot 30 en zelfs 50 groote 

 knollen en daar omheen vele kleinere, die tezamen den grond met 

 een bult doen opzwellen en scheuren. Het komt voor, dat één enkele 

 plant met haar kinderen een plaats van een vadem breedte beslaat, 

 liggende de knollen op elkaar als opgestapelde steenen; aan zoo n 

 hoop kunnen vier mannen hun vracht hebben en in den grond nog 

 vele wortels achter laten, die dan in het begin van den regentijd 

 nieuwe planten vormen. 



Bereiding. Het vei'cischt heel wat moeite, vervolgt Rumphius, eer de knollen 



geschikt zijn om te eten, doch de inlanders ontzien die moeite niet, 

 daar zij een smakelijken kost geven. De zekerste manier wordt toe- 

 gepast door de balié'rs, die de versche wortels in stukken snijden, 

 met asch besmeren en zoo een etmaal laten liggen; de stukken wor- 

 den dan afgespoeld en in een korf gedaan die, met steenen bezwaard, 

 een paar etmalen in zeewater wordt geplaatst. Daarna worden ze 

 overgoten met zoet water en in de zon gedroogd. Het weeken in 

 zeewater gevolgd door afspoelen en drogen wordt 2 of 3 maal her- 

 haald, tot de schadelijkheid er uit is. Alvorens er van te eten werpt 

 men ter meerdere zekerheid eenige stukjes aan de hoenders toe: 

 zoo die daar niet duizelig van worden, mag men ze vrijelijk nuttigen. 

 Met bakt ze in een pan met geraspte klapper. De ambonneezen snij- 

 den de wortels in stukken, kneden ze met de handen en de voeten 

 in zeewater en weeken ze daarna 2 a 3 dagen lang in zeewater en 

 vervolgens nog een paar dagen in zoet water, tot zij half vergaan 

 zijn. Dan worden ze gedroogd in de zon en gebakken als bij de ba- 

 lié'rs. Ook mengen zij ze wel, klein gestooten, met sagomeel en bakken 



