DIOSCOREA. 499 



43/1252. daarvan brood, dat smakelijker is dan het gewone sagobrood. Een 

 derde bereidingswijze is de versche knollen te bestrijken niet hout- 

 asch en ze 3 a 4 dagen in den grond te begraven, dan af te spoelen 

 niet zoet water en sterk te kneden tot het water niet meer wit 

 wordt gekleurd. Dan worden de wortels nog 3 a 4 dagen in zeewater 

 gezet, afgespoeld, opnieuw gekneed en ten slotte in de zon gedroogd. 

 Men eet ze gestoomd in de plaats van rijst of als toespijs. Op Ce- 

 lebes en Ceram moeten vele stammen van deze knollen leven als er 

 schaarschte is aan rijst of sago. Onvoldoend toebereide gadoeng 

 veroorzaakt duizeligheid en benauwdheid, die men volgens Rumph. 

 geneest door het drinken van klapperwater en wasschen met koud 

 water. Overigens past elk volk zijn eigen middelen toe. 



In Plantenstoffen I, bl. 74 zegt Boorsma, dat ondanks alle voor- 

 zorgen gevallen van vergiftiging door het eten van niet voldoend 

 uitgewasschen gadoeng voorkomen, soms zelfs met doodelijken af- 

 loop. Op Java snijdt men gewoonlijk de wortels in dunne schijven, 

 die dan — al of niet met asch ingesmeerd — in een doek gebonden 

 24 uur of langer in stroomend water worden gelegd. In de Preanger 

 past men blijkens het Algemeen Landbouwweekblad, Juni 1918, bl. 

 886, de derde methode van Rumphius toe. Of de schadelijkheid is 

 geweken onderzoekt men op de reeds door R. vermelde wijze op een 

 dier. Gadoeng wordt gekookt of gestoomd tot een spijs, die niet 

 slechts uit nood wordt gegeten bij gebrek aan beter, doch die door 

 velen als een lekkernij wordt beschouwd. Te Batavia kan men dan 

 ook nu en dan toebereide gadoeng in eeu vorm die herinnert aan 

 stijfselstaafjes (kripik gadoeng) op de pasars aantreffen. Men maakt 

 er ook gebak van. 



Uit een mededeeling van Van der Burg (Geneesheer I, bl. 174) 

 blijkt, welk een omvang het eten van gadoeng zelfs op Java som- 

 tijds hebben kan, of ten minste betrekkelijk kort geleden nog 

 had. Het water, waarin het weeken en afwasschen van de met 

 asch besmeerde schijven geschiedt, krijgt zeer prikkelende eigen- 

 schappen. In het begin van 1879 nu kwam onder de inlanders 

 te Semarang een droge hoest voor, waaraan duizenden leden. 

 Men beweerde, dat die te wijten was aan het drinkwater, dat uit 

 de rivieren werd gehaald, terwijl juist in dien tijd stroomopwaarts 

 veel gadoeng werd uitgewasschen. 



Rumphius zegt, dat de knol vol schadelijk sap steekt, hetwelk een 

 moeilijk jeuken aan de handen en het lijf verwekt, ja dikwijls de 

 huid doet afschilferen. Boorsma echter (l.c.) nam geen bijtende 

 eigenschappen van het sap waar, hoewel hij materiaal van allerlei 

 herkomst onderzocht. Men kan volgens hem zonder daarvan onaan- 

 gename gevolgen te ondervinden het sap op de huid laten indrogen 

 en een stuk van den knol langen tijd zelfs ongestraft kauwen. Als. 

 giftig bestanddeel vond hij een vast alcaloïd, dioscorine, dat de- 

 zelfde kramp verwekkende eigenschappen bezit als pikrotoxine, doch 

 in minderen graad. De resultaten van een uitvoerig onderzoek naar 

 de structuur van deze stof zijn door Gorter gepubliceerd in dl XXX 

 van Recueil des travaux chimiques des Pays-Bas, bl. 161. 



In het Geneesk. Tijdschr. dl 39, bl. 339, deelt Van Dorssen mede, Medicinaal. 

 dat gadoeng ter Westkust van Borneo tegen lepra wordt aangewend, 

 vooral in het beginstadium, en een gunstige uitwerking zou hebben. 



