DIOSCOREA — CROCÜS. 501 



43/1252. Dioscorea pentaphylla linn. ( D. K ! e i n i a n a kunth). 



Volksnamen. Mal.: ? Katama (Menad.), ? Oebi mangindanao 

 (Menad.), Oe. pasir (Batav.), Oe. soenda (Batav.) — Soend.: 

 Hoewi ? déwata, H. mantri, H. poetri, H. sawoet — Jav.: 

 Katak, K. déwot — Mad.: Rabët bhangkat, R.sosèjan, Soesoean 

 (Kangean) — Bali: Samowan — Bima: Kao — Mak.: ? Aboebo 



— Boeg.: ? Aforo, Lamè adjoe — Alf. Z. Ceram : Zae(Loehoe) 



— Alf. Amb.: Ahei, Aiwel, Iwel, Pete (Hitoe) — Boeroe: 

 Lahi, Wakat — Tern.: Ima pariama. 



U b i u m q u i n q u e f o 1 i u m rekent Rumphius (V, bl. 359) 

 tot de half wilde soorten, omdat het meest uit het wild wordt inge- 

 zameld, doch ook wel wordt aangeplant. Het heeft een plompen, 

 onbehouwen knol, meestal plat als een kaas, soms als een klok of hoed, 

 van onderen gelobd, van buiten met vele vezels behangen, van 

 binnen wit, rood of bruin. De witte is het grootst, maar harig en 

 alleen de onderste uitwassen ervan zijn eetbaar. De roode, d. w. z. 

 die met roode schil doch wit vleesch, is kleiner doch veel beter om te 

 eten ; op Boeroe noemt men dezen vorm wakat. De bruine vorm 

 komt voor op Bima ; de knol is inwendig zwartachtig en geeft bij 

 het koken een bruin sop. Op Bali, waar zoowel de roode als de witte 

 in het wild groeit, voeden zich daarmee de koewachters, die den 

 knol poffen in de asch. Als men deze soort in de tuinen plant doet 

 men dat niet bij staken, doch laat men haar de lage boompjes en 

 ruigte oploopen (R.). 



Voor zoover ik heb kunnen nagaan wordt ook thans de gemakkelijk 

 herkenbare vijfbladige oebi niet veelvuldig geteeld, hoewel hoewi 

 sawoet in West-Java geprezen wordt als een smakelijke soort. De 

 groeiduur bedraagt evenals van de andere oebi's ongeveer een jaar. 

 Sollewijn Gelpke (bl. 235) zegt, dat de katak door haar gehalte aan 

 kleefstof onder de oewi's dezelfde plaats inneemt als de këtan 

 onder de rijstsoorten. Zij wordt gekookt of gepoft genuttigd. 



In het Museum: Knollen. 



IRIDACEAE. 



44/1259. Crocus sativus LINN. 



Volksnamen. Saffraan, Safran (fr., d.), Saffron (e.) — Mal.: 

 Kamkama, Koema-koema, Sapran (vuig.). 

 Saffraan, de stempels uit de bloemen van de waarschijnlijk oor- 

 spronkelijk in het Middellandsche Zee-gebied thuis hoorende Crocus 

 sativus, wordt in den nieuweren tijd op groote schaal nog slechts 

 gecultiveerd in Spanje. Van de minder belangrijke centra zijn Kasch- 

 mir en China te noemen. Te oordeelen naar hetgeen Watt in Commer- 

 cial Products, bl. 429 en anderen * over cultuur en oogst mededeelen, 

 zijn beide zeer bewerkelijk en veel zorg vereischend. 



Saffraan wordt vaak, doch in verband met de hooge waarde alleen 

 in kleine hoeveelheid, aangetroffen bij de drogisten op Java. Vor- 

 derman (Geneesmiddelen 1) zegt, dat het wordt aangevoerd uit 

 Bombay, doch de eenige maal dat ik mij van de herkomst kon over- 



* F.en beschrijving van de spaansche saffraan-indnstrie vindt men in het 

 Algemeen Nederlandsch Exportblad van 19 Februari 1914, bl. 4617 en van die 

 in Macedonië in Journ. Royal Soc. of Arts 1921, bl. 487 (niet geconsulteerd). 



