MUSA. 511 



45/1318. vruchten. In Teysmannia 1903, bl. 35 wordt er een beschreven, ge- 

 sneden voor hij zijn volkomen ontwikkeling had bereikt, waarvan het 

 vruchtdragend deel toch reeds een lengte had bereikt van 1.96 M. 

 Het aantal sisirs bedroeg 151, tezamen bestaande uit 3137 vruchten, 

 terwijl in den gesloten knop nog 179 bloemen werden geteld. De 

 vrucht is 5 tot 8 cM. lang en 2\ a 3 cM. breed, bij rijpheid geel; het 

 zaadlooze vruchtvleesch is geelwit, zoet en eetbaar, maar flauw. 



De groote massa der eetbare pisang? is vereenigd onder den naam 

 Musa paradisiaca linn. ; dit is echter geen soortnaam in botanischen 

 zin, maar een verzamelnaam voor een menigte sterk uiteen loopende 

 cultuurvormen, die ongetwijfeld afstammen van meer dan één wilde 

 soort. Die vormen brengt men om practische redenen tot twee hoofd- 

 groepen, die der in de literatuur van Musa paradisiaca afgeleide 

 meelpisangs (banane cochon, b. du paradis, figue d' Adam, Gemüsebanane, 

 Mehlbanane, Pferdebanane, Platane, plantain) en die der als Musa 

 sap i en turn linn. of M. paradisiaca var. sapientum aangeduide 

 ooftpisangs of bananen (bacove, banane des sages, Banane, Obstbanane, 

 Zückerbanane, banana). De typische Musa paradisiaca zou vruchten 

 hebben van minstens 20 cM. lengte, terwijl het bezit van kleiner 

 vruchten het kenmerk zou wezen van Musa sapientum. De oorspronke- 

 lijke beschrijving van M. sapientum is evenwel zoo beknopt, dat met 

 geen mogelijkheid is uit te maken, of Linnaeus een ooftpisang dan 

 wel een der kleine meelpisangs op het oog had en zelfs al was dit 

 vastgesteld, dan nog zou de grondslag der indeeling onzeker blijven, 

 doordat geen doorgaand botanisch kenmerk is te vinden, om de meel- 

 pisangs van de ooftpisangs te scheiden. Bij de meest voorkomende 

 wijst het gebruik aan, of men ze ooft- dan wel meelpisangs zal noe- 

 men, doch sommige, zooals kaladi en radja sijëm, worden zoowel uit 

 de hand als toebereid genuttigd, terwijl pisang radja, een van de 

 lekkerste ooftpisangs — door de inlanders beschouwd als de beste 

 van alle — ook op allerhande wijzen toebereid wordt gegeten. In 

 onrijpen staat worden nagenoeg alle pisangs geschikt geacht om te 

 koken of te bakken. Voor de onderscheiding der wilde pisangs is 

 het al of niet behaard zijn van den steel der bloeiwijze een vast 

 en belangrijk kenmerk gebleken en het lag daarom voor de hand te 

 onderzoeken, of onverdachte vertegenwoordigers van ooft- en meel- 

 pisangs misschien constante verschillen in dit opzicht vertoonen. 

 Aanvankelijk werd bevonden, dat de steel der bloeiwijze bij een 

 aantal meelpisangs — uitgezonderd de een geheel afzonderlijke 

 plaats innemende vertegenwoordigers der kleine tandoek groep — 

 kaal en bij een aantal ooftpisangs, tenminste tijdens den bloei, 

 behaard is. Bij de schifting der in hoofdzaak door wijlen den Gouver- 

 vernements Pomoloog Westendorp bijeen gebrachte uitgebreide 

 standaardcollectie bleek echter het al of niet behaard zijn geen 

 in alle gevallen doorgaand kenmerk te wezen, doch het geeft al- 

 thans eenig houvast. Tot Musa paradisiaca forma typica zouden dan 

 moeten worden gerekend de vormen * in de verzameling opgenomen 

 als: tjaoe badot gëdè, tj. bcusi, tj. boeroet, tj. d jambe, gëdang gadjih 

 kapoer, tj. gèbang, tj. gëmbor bodas, tj. howè = Mal. pisang rotan, 



* Een vraagteeken is geplaatst voor de namen van vormen die (nog) niet 

 onderzocht zijn kunnen worden, omdat zij in den Culfuurtuin zijn uitgestorven 

 of omdat zij sinds de waarnemingen zijn aangevangen niet hebben gebloeid. 



