MUSA. 515 



derhalve verwezen naar het Verslag van het Vezelcongres dl I, bl. 

 245. Alle pogingen om de volkscultuur der Philippijnen ook hier 

 bij de inlanders ingang te doen vinden hebben gefaald. In de Mina- 

 hassa is in 1853 op last van het bestuur veel kofo geplant, ook in 

 geregelde tuinen, maar Jasper & Pirngadie berichten, dat daarvan 

 geen spoor is overgebleven en men moeite zou hebben er nog één 

 enkele plant te vinden. Over Java is herhaaldelijk — buitengewoon 

 sterk was bijv. de vraag omstreeks 1894 — plantmateriaal verspreid 

 en een vijftiental jaren geleden, toen de uitvinder van den „ontve- 

 zelaar Duchemin" op Java zijn werktuigjes demonstreerde, was 

 op eens weder de belangstelling voor manilahennep zeer hoog ge- 

 stegen. Goedkooper, tevens beter vezelbereidingswerktuigjes werden 

 uitgedacht, o. a. dat van Heyl, beschreven en afgebeeld in Teys- 

 mannia 1907, bl. 589, hetwelk voor pi. m. f 3.50 kon worden geleverd 

 en goede resultaten geeft — voorts een niet in den handel gebracht, 

 door Gen. de Voogt ontworpen instrument, afgebeeld in Van 

 Iterson's Vezelcultuur op Java en het Veze'congres en daar (bl. 

 81) geroemd als het meest logisch en practisch geconstrueerde. 

 De inheemsche bevolking buiten Sangi heeft nimmer belangstelling 

 getoond voor de vezelpisang, hoewel het niet twijfelachtig is, dat 

 er in kleinbedrijf met bereikbare hulpmiddelen een goed dagloon 

 aan zou zijn te verdienen, zij het ook met zwaren arbeid. Handberei- 

 ding geeft zonder voorbehoud de sterkste, schoonste en best betaalde 

 vezel (2 % van het stamgewicht met het werktuigje van Gen. de 

 Voogt), waarbij de machinaal bereide (met de Faure-machine ver- 

 krijgt men een rendement van 2.8 a 3.3 % ) in kwaliteit ver achter staat. 

 De toekomst is echter naar Van Iterson's meening aan de automati- 

 sche machine en als men dan in het oog houdt, dat de inlander hier 

 onder europeesch toezicht per werkdag van 8 uur niet meer dan 

 2i a 3 Kg. droge vezel kan maken, terwijl de philippino volgens de 

 laagste opgave ca 7 Kg. per dag bereidt, dat voorts de handbereiding 

 in de Philippijnen voert tot productie van een zeer hoog percentage 

 minder superieure vezel en de inlander hier, aan zich zelf over- 

 gelaten, het er zeker niet beter af zal brengen, dan blijkt voldoende, 

 dat weinig heil is te verwachten van verdere pogingen om van Musa 

 textilis in Indië een volkscultuur te maken. 

 In het Museum: Vezels, papier. 



45/1318. Musa zebrina van houtte forma cerifera. 



Volksnamen. Waspisang — Soend.: Tjaoe kolè — Jav.: Gë- 



dang karet, Q. këlè. 

 Musa zebrina is een overblijvend, uitstoelend, tot 9 M. hoog, 

 wildgroeiend kruid, dat op geheel Java tusschen 40 en 1500 M. 

 zeehoogte voorkomt in ravijnen, aan boschranden en in niet te 

 droog secundair en ander zonnig bosch, plaatselijk soms in groote 

 hoeveelheid. Het is een uiterst veranderlijke plant, waarvan men 

 geneigd zou zijn de vormen te beschouwen als afzonderlijke soorten, 

 ware het niet, dat zij door allerlei overgangen zijn verbonden. Het 

 nut er van is gering: de onderaardsche wortelstok wordt in tijden van 

 schaarschte wel gegeten en Dr Lim van de Centrale Burgerlijke Zie- 

 keninrichting te Semarang betrekt, naar mij werd medegedeeld, 

 in verband met de hooge prijzen der ingevoerde verbandmiddelen 



