ZINGIBËR. 521 



Goraka (Menado), Halija, Pèdas (Besemah), Pemëdas (Koe- 

 tei), Sipedas (S.W.K.) — Minangk.: Sipadèh, Sipodèh — 

 Loeboe: Pégé — Lamp.: Djalii (Pab. Pam), Djahik (Ab.), 

 Lahija (Pab. Boem. Ag.) — Daj.: Lai (Samp., Kat.) — 

 Soend.: Djaliè — Jav.: Djaé — Mad.: Djhai — Kangean: 

 Djaé — Bal.: Djaé, Djahj'a, Lahja, Tjipakan (Kr.) — Sas.: 

 Djaé — Bima: Réja — Soemba.: Alija — Flores: Léa (Lio, 

 Sika) — Sangi: Lia, Boewo (Siaoe) — Alf. Minah.: Léja (bent.), 

 Lija (bant.), Rija (id.), Loeja (Mongondo), Mojoeman (ponos.), 

 Sëdëp (t s.), Lija (t. b., t. 1.), Kërïit (t. t.), Lija tana' (t.t., 

 dial.), Lija (Tonsaw.) — Gorontalo: Mélito — Bwool: Joejo 



— Barèe: Koeja, Koeni majaja — Mak.: Laija — Boeg.: 

 Laija — Badjosch: Leje — Roti: Lia, Lië (dia!.) — Timor: 

 Laie (Koepang), Naïdje (W.), Naïdjèl (W.), Ai manas (Tetoem), 

 Masin manas (id.) — Wetar: Lia — Babar: Lolai, Lolol — 

 Tanimbar: Iliï — Aroe: Laia — Kei: Lei — O. Ceram: Soja 



— W. Ceram: Séhi, Sékoe — Z. Ceram: Haïralo (Amahei) — 

 Alf. Amb.: Poesoe, Sekeia, Séhi (Hila), Sewe, Siwe — Oeliass.: 

 Séhi (Har.), Sèhil (N. laoet, Sap.) — Boeroe: Siwei — W. 

 N. Guinea: Lali (Kalana fat), Manman (Kapaur) — Noef.: 

 P/r — N. Halmah.: Gisoro (Gal.), Goraka (id.), Gihoro (Tob., 

 Mod., Pagoe), Hilo-hiloto (Tob.), Gisoro (Loda) — Ternate: 

 Goraka — Tidore: Gora. 



Kruid, 40 tot 60 cM. hoog, in alle tropische en subtropische lan- 

 den gecultiveerd ; het eischt een vochtig klimaat, veel zonneschijn cmtuui 

 en een lossen, goed gedraineerden, vruchtbaren bodem en kan tot op 

 groote hoogte worden gekweekt (in den Himalaja tot op 5000 vt). 

 In Ned.-Indië' wordt gember alleen geplant ter voorziening in de 

 plaatselijke behoefte en de cultuur aldaar vindt men als volgt 

 beschreven in Teysmannia 1892, bl. 543. De inlander op Java neemt 

 de uitgeloopen rhizomen, steekt die in den te voren een weinig om- 

 gewerkten grond, aardt aan als de plantjes een hoogte van 15 a 20 

 cM. hebben bereikt en gaat over tot oogsten als de bladeren ver- 

 droogd zijn. Met de opbrengst is men bijna altijd tevreden, omdat 

 nooit anders dan kleine hoeveelheden worden geplant. Een inten- 

 sieve cultuur acht evenwel de schrijver, Baumgarten, zeker loonend. 

 De beste resultaten verkreeg hij door in den drogen tijd geulen van 

 0.75 a 1 M. diepte en 0.50 M. breedte te graven, deze gedurende 2 a 

 3 maanden open te laten liggen en dan geleidelijk te vullen met 

 een mengsel van stalmest, en aarde. Het uitplanten geschiedde in 

 het begin van den regentijd en als plantmateriaal gebruikte hij 

 stukken met een of twee oogen van de grootste en dikste rhizomen, 

 die op 50 cM. afstand werden uitgezet. De plantjes werden met aar- 

 de en mest aangeaard als zij 15 a 20 cM. hoog waren. Het tijdstip 

 van het oogsten acht B. aangebroken: voor gember bestemd om te oogst. 

 worden geconfijt, bij het begin van het bloeien ; voor gember bestemd 

 om versch ter markt te worden gebracht, als de bladeren verdroogd 

 zijn. Klaarblijkelijk zag hij over het hoofd, dat er van de zijde der 

 bevolking groote vraag bestaat naar djaé moeda, waarvan de stengel, 

 die er aan wordt gelaten, 15 a 20 cM. in lengte niet veel te boven 

 gaat. Verder verbruikt de westerschc maatschappij niet in de eerste 

 plaats geconfijte, maar gedroogde gember. Volgens Ridley (Spices) 



