526 ZINGIBERACEAE. 



in de omgeving van Buitenzorg vrij veelvuldig gekweekt, wild 

 groeiend tot nu toe slechts bekend van Sumatra's Oostkust, waar het 

 ook hier en daar op de erven der inlanders aangeplant wordt ge- 

 vonden. Het rhizoom is inwendig vuil paars; het bezit een scherpen, 

 onaangenamer! reuk. Volgens mededeeling van den Heer Ottens 

 wordt het gebruikt voor de samenstelling van oebar luwe, dat is de 

 soendasche naam van een in geen indo-europeesch gezin ontbrekend 

 huismiddel, bestaande uit daoen inggoe (Ruta chalepensis), roode en 

 witte uien, de beide panglaj-soorten en dieroek nipis, afgetrokken 

 op azijn en aangewend als kalmeerend wrijfmiddeUbij stuipenen 

 soortgelijke storingen. Op Sumatra's Oostkust komt het rhizoom te 

 pas bij de behandeling van kraamvrouwen. 

 In fret Museum: Rhizoom. 



46/1324. Zingiber Zerumbet sm. 



Volksnamen. Jav.: Lëmpoejang gadjah, L. kapoer, L. këbo — 



Mad.: Lampodjang paek. 

 Lampui urn ma jus beschrijft Rumphius (V, bl. 148) als 

 een kruid.. 4 a 5 voet (de wilde 6 vt) hoog met forsche rhizomen, 

 uitwendig bleek, inwendig citroengeel, aromatisch, doch niet zoo 

 aangenaam riekend als en minder bitter smakend dan lëmpoejang 

 wangi ; het is ook niet zoo scherp en wordt om al deze redenen voor 

 minder krachtig gehouden. Omtrent het medicinaal gebruik zegt 

 hij alleen, dat lëmpoejang met banglé, curcuma en kleine gember ge- 

 wreven of orekauwd, op den buik wordt gespuwd tegen buikpijn en 

 krampen bij kinderen. In dat geval wordt de wortelstok gewreven 

 of met water gekookt ook ingegeven. Mevr. Kloppenburg vermeldt 

 het gebruik van een koud aftreksel van lëmpoejang gadjah tegen 

 gal en van het uit het rhizoom geperste sap tegen galsteen. Dit sap, 

 dan wel een afkooksel, wordt ingenomen tegen loomheid en om 

 eetlust op te wekken ; het zou als bloedzuiverend middel ook heil- 

 zaam zijn tegen zweren en uitslag. Zonder vermelding van de soort 

 verklaren nog zoowel Mevr. Kloppenburg als Jasper (Geneeskrachtige 

 planten), dat lëmpoejang wordt aangewend tegen buikziekten de 

 eerste noemt een aftreksel een snel werkend stopmiddel bij buikloop 

 en de laatste zegt, dat de moederknol, gewreven met een weinig ben- 

 zoë in helder kalkwater, wordt ingenomen tegen dysenterie. 

 In het Museum: Rhizoom. 



46/1328. Alpinia crocydocalyx k. schum. 



Volksnamen. Mal. N. W. Born. : Gopak. 

 Wild groeiend kruid, merkwaardig wegens zijn dichte, dikke, lange, 

 grondstandige bloemtrossen, waarin de bloemen verscholen liggen in 

 een soort rottend slijm ; het zijn de vuilste bloemen die ik ooit heb 

 gezien. Het hart van de scheuten kan gekookt worden gegeten : het 

 is lekker, doch een weinig zuur van smaak. De dajaks maken uitmun- 

 tende matten van de fijne vezels, die zij afscheiden uit de bladste- 

 len (Beccari, Wanderings in the great forests of Borneo, bl. 160). 



46/1328. Alpinia Galanga sw. 



Volksnamen. Groote galanga, Galanga de L' Inde, Grosser 

 Galgant, Greater galangal, Java galangal — Atjeh : Lang- 

 koeeuëh — Gajo : Lcngkoeem — Bat.: Kclawas (karo), Ha- 



