ALP IN IA — RENEALMIA. 



531 



46/1328 



46/1328. Alpinia regia val. nov. spec. 



Volksnamen. Mal.: Galoba gardamoe (Mol.), Oardamoe oetan 

 (Amb.) — Alf. Amb.: Anipa wakang — Tern.: Manoa. 

 Kruid, tot 8 M. hoog, naar alle waarschijnlijkheid de G 1 o b b a 

 silvestris minor van Rumphius, door dien beschreven (VI, 

 bl. 141) als een op Ambon vrij zeldzaam voorkomend gewas gelijkend 

 op Alpinia nutans. De bladeren worden volgens hem om den goeden 

 geur gebruikt als die van de zoo juist genoemde en de bloemen kookt 

 men somwijlen tot sajoer. 



Alpinia uviformis horan. (Plagiostachys litoralis 



RIDL.?). 



Volksnamen. Mal.: Makoei këtjil (Mol.) — Mak.: Katimbang 



këtjil, Ladja lobé. 

 Globba uviformis beschrijft Rumphius (VI, bl. 138) als 

 een hoog kruid, in het wild groeiend op vochtige plaatsen aan den 

 voet der bergen. Het rhizoom is eenigszins specerijachtig van reuk i 

 of smaak; op Celebes, waar het veel voorkomt op Boeton en ter 

 hoogte van Bonthain, wordt een aftreksel er van gedronken tegen 

 rooden en witten buikloop. Van de jonge bladeren maken de boeginee- i 

 zen sajoer en van de oude atappen, maar deze hebben, evenals een dak- 

 bedekking van alang-alang, het gebrek „dat zij in de regenmaanden 

 vele zwarte duizendbeenen genereeren, doch die zijn onschadelijk . 

 De vruchten — vereenigd tot een tros die ontspruit aan den 

 naakten stengel twee voet boven den grond — komen in grootte, 

 vorm en kleur overeen met druiven; zij hebben een dikke, taaie schil 

 en bestaairuit drie zaadkoeken omgeven door een slijmerig merg 

 dat, als de vruchten rijp zijn, wijnachtig smaakt. Zij zijn daarom bij 

 de kinderen gezocht; ook zuigt men ze af in het bosch om den dorst 

 te lesschen. Sommigen eten ze tegen buikkrampen. 



De zaden hebben een onaangenamen smaak naar kardemom; zij 

 worden tot snoeren geregen bij kentjoer en banglé gelegd, welker 

 geur zij aantrekken, en dan om het hoofd gewonden, omdat de inlan- 

 ders van dien reuk houden (Rumph.). 



i. Renealmia exaltata linn. f. 



Kruid, niét-bloeiend in voorkomen opvallend gelijkend op hang- 

 gasa (Amomum dealbatum), te Buitenzorg een hoogte bereikend 

 van ca 3.50 M.; door 's Lands Plantentuin is het ingevoerd uit Suri- 

 name, maar nog niet verspreid. Uit den aromatischen wortelstok 

 schieten in het natte jaargetijde talrijke trossen witte bloemen op, 

 die overgaan in zwart-violette, eivormige vruchten waarvan de 

 grootste as een lengte heeft van 2\ cM. Elke vrucht bevat drie zaad- 

 koeken, gevormd door de harde, kleine zaden en de in rijpen staat 

 oranje gekleurde zaadrokken. Door wrijven in warm water laten de 

 waardeïooze pitten zich gemakkelijk afscheiden en ontstaat een 

 vetrijk moes, dat in Suriname — waar de plant masoesa heet — 

 wordt aangewend voor het bereiden van een rijstgerecht, hetwelk 

 een aangenamen smaak bezit en de eigenschap die men hier weer- 

 geeft met „goerih". Ook is masoesa het kenmerkende ingrediënt 

 van een zekere insgelijks zeer geroemde soort groentesoep. 

 In het Museum: Vruchten. 



Vruchten. 



