N ICOLA IA — ACHASMA. 539 



46,i337a. ze eet dringt de geur door het geheele lichaam en men ruikt er 

 dagen lang naar; een goed middel, meent Mevr. Kloppenburg, om 

 een transpiratielucht te maskeeren. De soendaneezen doen ze in het 

 water waarmede de lijkwassching wordt verricht. 



De op 0.80 tot 2.20 M. lange stengels staande bloemen worden 

 gebruikt als surrogaat voor tamarinde en de aan ananassen herin- 

 nerende samengestelde vruchten dienen voor hetzelfde doel en wor- 

 den ook wel geconfijt (De Bie); zij bezitten echter een onaangenamen 

 groensmaak. Hasskarl's Nut, No. 399, noemt de vruchten, d.w.z. de 

 zaadkoeken, van hondje leuweung lekker en aangenaam om te eten 

 en ook Rumphius (VI, bl. 141) vermeldt omtrent die van de in het 

 kort beschreven Globba Sulica, welke in Temboekoe in de 

 omgeving van de negorijen groeit, dat de korrels zoet en eetbaar zijn. 



Van de gewone hondje zijn drie of vier vormen bekend. Die welke 

 te Buitenzorg dagelijks worden verkocht hebben den gedrongen 

 vorm van een groote ananasvrucht en zijn helder rosé of gepronon- 

 ceerd rood. Daarnaast komt minder algemeen voor een zeer donker- 

 rood gekleurde met moerbeikleurig sap, waarvan de samengestelde 

 vrucht wordt gevormd door een veel kleiner aantal, doch op zichzelf 

 grootere vruchtjes, die ijler zijn geplaatst aan de gemeenschappelijke 

 as. Dan moet er in de vierde plaats nog een licht gekleurde variëteit 

 bestaan, welke overigens volkomen gelijk is aan de zoo juist be- 

 schreven hondje laka, maar die heb ik nog niet zelf gezien. N i c o- 

 laia hemisphaerica horan. = Elettaria h. bl., waar- 

 voor als inlandsche naam hondje leuweung wordt opgegeven, zal wel 

 een niet meer te herkennen wilde vorm van N. speciosa wezen. De in 

 het kort door Rumphius (VI, bl. 141) beschreven Globba seka- 

 1 a van Temboekoe (Oost-Celebes) is de rosé vorm, die te Buitenzorg 

 hondje bodas heet. Deze werd tenminste bij het Museum onder den 

 naam sikala uit Zuid-Boengkoe ontvangen. 



In het Museum: Vruchten, confituur. 



46/t337 b. Achasma coccineum val. (Arno m u m c. k. schum., E 1 e t- 



t a r i a c. bl.). 



Volksnamen. Soend.: Tëpoes bënër, Mantjirang (bloem), 

 Rongod (vrucht). 

 Veranderlijk forsch kruid, ca 3 M. hoog, met kruipenden wortel- 

 stok, in West-Java algemeen in de wouden beneden 1200 M. zee- 

 hoogte. De opeen gedrongen ruwe vruchten vormen tezamen een 

 door eenige omwindselbladen omgeven bol van een middellijn van 

 10 a 12 cM., welke op een korten steel zich nauwelijks boven den 

 grond verheft. Het eetbare deel is de zoete arillus der talrijke zaden. 

 In het Museum: Vruchten. 



46/1337 b. Achasma f oetens val. (Amomum f. k. schum., Eletta- 



r i a f. bl.). 



Volksnamen. Soend.: Tëpoes sigoeng. 

 Kruid, een ijl uitgroeienden stoel vormend van ca 2\ cM. dikke 

 en 4 M. hooge stengels, wildgroeiend aan bronnen en beken in het 

 gebergte van West-Java, niet in het dichte woud. Alle deelen be- 

 zitten een aromatischen geur, dien Valeton vergelijkt bij duivels- 

 drek gemengd met fenkel, maar die geenszins onaangenaam is. De 



