ACHASMA — ELETTARIA. 



541 



end aangetroffen, doch plaatselijk in de omgeving van Buitenzorg 

 veelvuldig op de erven gecultiveerd om de vruchten, waarvan het 

 gebruik overeenkomt met dat van de hierna uitvoerig beschreven 

 H. Rumphii. De vruchtkoeken worden ook wel geconfijt. 



Insgelijks eetbaar zijn de volgende soorten, die op Java meeren- 

 deels alleen in het wild in het gebergte voorkomen: 



H. alliacea val. — Soend.: pining bawang. 



H. mollis val. (E 1 e 1 1 a r i a m. bl.) — Soend.: pining randjong. 



H. paludosa k. schum. (Donacodes p. bl.) — Soend.: pining 

 Mot. 



H. pintnga val. (Donacodes p i n i n g a bl., H o r n s t e d- 

 tia scandens val.) — Soend.: pining randjang. 



H. villosa val. (Donacodes v. T. & b.) — Soend.: pining totot. 



De opgegeven inlandsche namen zijn onvast. 



In Het Museum: Vruchten, confituur. 



:. Hornstedtia Rumphii val. (Arno m u m R u m p h i i smith, 



Donacodes incarnata t. & b.). 

 Volksnamen. Mal.: Galoba djantoeng (Ceram), G. koesi (Amb.) 

 — Alf. Ambon: Anipan, Oenipa, Oena nepa (Loehoe). 

 Globba longa beschrijft Rumph. (VI, bl. 134) als een 12 a 15 

 voet hoogen kruidachtigen heester met stengels ter dikte van een 

 duim, gelijkend op Alpinia Galanga, doch in alle afmetingen veel 

 grooter. Hij wast in dichte groepen bijeen in het wild, meest in 

 valleien op zwaren, vochtigen en met steenen gemengden kleigrond, 

 en behoort thuis in het Oosten van den Archipel zooals Ambon, de 

 Molukken, Ceram, de Z.O. Eilanden, Goram, Key, enz. Leytimor is 

 er vol van, zegt R. Volgens Valeton komt hij ook voor op Borneo. 



De uit den wortelstok opschietende schubbige vrucht verheft vruchten. 

 zich op een afzonderlijken steel een voet boven den grond. De ruim- 

 ten tusschen de schubben zijn gevuld met taai slijm als het wit van 

 een ei en bevatten elk een langwerpigen zaadkoek, besloten in een 

 taai vlies. Scheurt men dat velletje open, dan vindt men een klomp- 

 je zwarte, aan elkaar hangende zaden, bedekt met een zilverkleurig 

 slijm. Volkomen rijp — d.w.z. als de kolven half verrot en geopend, 

 de zaden zwart zijn en het zilversüjm terdege vochtig is — hebben 

 ze een lekkeren, rinschen, aan aalbessen herinnerenden smaak, zon- 

 der specerijachtigheid, en een sterken, zeer aangenamen geur. De 

 zaadkoeken zijn het eenige van deze plant dat men eten kan. Rauw 

 zijn zij door hun rinschheid verkwikkend, inzonderheid op heete 

 dagen, en men kan ze ook stoven met suiker en een scheutje wijn. Op 

 Ambon vindt men ze den geheelen drogen tijd door te koop aange- 

 boden op de pasars, doch men moet wat ver in het gebergte gaan als 

 men terdege rijpe wil hebben, omdat de naaste valleien door de jon- 

 gens worden afgezocht. Om van versche toewak azijn te makem doet 

 men er wel een paar van deze zaadkoeken ongeschild in: de azijn wordt 

 alsdan sterk, maar krijgt daarbij een onaangenamen bijsmaak (R.). 



Elettaria Cardamomum maton. 



Volksnamen. Echte kardemom, Lange kardemom, Cardamome, 

 Gewürzkardemom, Lesser Cardamom — Mal.: Kapoelaga sabrang. 

 De eng.-indische kardemom wordt misschien op Java in de berg- voorkomt 

 streken een enkele maal voor persoonlijk gebruik geteeld. In den °p ' ava> 



