544 



ZINGIBERACFAE. 



-161342. Hedychium spec. div. 



Volksnamen. Mal.: Gandasoeli — Soend.: Gandasoli — Jav.: 

 Gondasoeli — Bal.: Manasoeli, Mandasoeli, Mandasoeling — 

 Mongondo: Kandasoeli — N. Halniah.; Datiasoeli (Gal., Lo- 

 da), Dagahoeli (Tob., Mod., Pagoe). 

 Kruiden, vrij dichte stoelen vormend van ca 1.50 tot 3.00 M. hoog- 

 te, volgens Hasskarl's Nut (No. 310) geplant om de geurige bloemen, 

 die zij in eenigszins vochtiger! en lichten grond op schaduwrijke 

 plaatsen bijna onafgebroken voortbrengen. 

 Rbizoom. Den wortelstok van Gandasulium beschrijft Rumph. (V, bl. 175) 



als dun, wit en week, niet specerijachtig en slechts weinig riekend. De 

 Clercq (No. 1740) deelt mede, dat de ,, bollen" van de soort doorhem 

 aangeduid als H. coronarium koen. wel gepoft in heeteasch worden 

 gegeten; de rhizomen zien er echter alles behalve eetbaar uit. 

 stengels. Rumphius vermeldt geen ander nut, dan dat het ondereind van 



den stengel wordt gekauwd om het sap op gezwollen amandelen, of 

 andere zwellingen aan den hals te smeren. Ook wordt een afkooksel 

 van de gekneusde stelen wel warm als gorgeldrank gebruikt. 



Volgens Kew Bulletin 1912, bl. 373, kan van de sfengels van H. 

 coronarium papier worden gemaakt sterker nog dan het beste manila 

 hennep-papier. Het vezelgehalte bedraagt 43 % van het droog ge- 

 wicht en zij leveren na breken in een molen en koken met 5 % soda 

 onder 3 a 5 atmosferen druk 60 % halfstof, die een buitengewoon 

 perkamentachtig papier oplevert, dat geen vet doorlaat en inkt 

 aanneemt zonder gelijmd te zijn : het pulp is gemakkelijk te bewer- 

 ken en te bleeken. Men zie ook Kew Bulletin 1914, bl. 165. 

 Soorten - In de botanische namen waaronder de Hedychium-soorten in de lite- 



ratuur worden aangeduid bestaat verwarring. Op rekening van H. 

 coronarium koen. wordt wel geschreven, wat daar niet thuis hoort. 

 Die naam komt volgens Valeton toe aan de soort met zeer welriekende, 

 groote, witte — somstijds een weinig geel getinte — bloemen; die 

 met kleinere wasgele bloemen — zeer waarschijnlijk het Gandasulium 

 van Rumphius — waarvan het kruid wat hooger wordt dan van de 

 witte, is H. flavescens carey. In de volksnamen worden zij onder- 

 scheiden door toevoeging van het equivalent voor wit en geel. 

 In het Museum: Rhizoom van H. coronarium. 



«6/1342. Hedychium longicornutum grift. 



Volksnamen. Mal.: Poewar tjatjing. 

 Kruid, meestal laag bij den grond epiphytisch levend op afge- 

 storven hoornen, in het Palembangsche in de tuinen der inlanders 

 vaak opzettelijk gekweekt. Een aftreksel van de tot moes gestampte 

 m " / """' lichtgroene, op lintwormen gelijkende zijrhizomen alleen, of van de 



plant in haar geheel, wordt gezegd een probaat middel te zijn tegen 

 ingewandswormen. Indien dit inderdaad juist is, heeft men te doen 

 met een signatuurmiddel, dat werkelijk geneeskracht bezit. Ook Rid- 

 ley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 20) vermeldt de toepassing tegen wor- 

 men, alsook in gevallen van syphilis. 



46/1346. Kaempferia angustifolia rösc. (K. undulata t. & b.). 



Volksnamen. Mal. Batav.: Koentji mënir, K. pëpët — Soend.: 

 Koentji koenot — Jav.: Koentji pëpët. 

 Kruidje met gegolfde, zich nauwelijks boven den grond verheffende 



