552 ZINGIBERACEAE. 



toegevoegd. Na het koken worden zij in de zon uitgespreid. Twee 

 of drie maal per dag worden zij gekeerd, waarbij tegelijker- 

 tijd de droge stukken van de droogplaats worden genomen. 

 Dagelijks tegen den avond worden de rhizomen gewreven, waar- 

 door zij schoon en glad worden. Door het koken en drogen verliezen 

 zij de helft van hun volume en 30 a 40 % van hun gewicht verSch. 



Turmeric wordt nog altijd in Europa gebruikt als gele verfstof, 

 hoewel de kleur niet licht- en waschecht is. Madras en Bengalen 

 zijn de voornaamste producenten. De beste kwaliteit die aan de 

 markt wordt gebracht komt van China. Dipl. & Gons. Reports No. 

 5115 vermeldt, dat in 1912 van Chungkung naar Shanghai 59.970 

 picol werd verzonden. Ned.-Indié' voert geen gedroogde koenjit uit, 

 ofschoon in de literatuur herhaaldelijk sprake is van java-turmeric. 



In het Museum: Rhizomen, turmeric. 



Curcuma euchroma val. 



Volksnamen. Jav.: Koenir këbo, Tëmoebatok, T. këbo, T. kètèk. 

 Dit tot de „tisgroep" behoorende kruid (zie C. purpurascens), 

 dat te Buitenzorg ongeveer 1.75 M. hoog wordt, werd alleen ont- 

 vangen uit Oost-Java en van Madoera — van laatstgenoemde her- 

 komst en van Bondowoso onder den vagen naam têmoe lati — waar 

 het rhizoom in den medicijnhandel voorkomt. De Heer Van Zijp 

 deelde mij mede, dat in het Malangsche koenir këbo voor medici- 

 naal gebruik de gewone koenir (C. domestica), waarop zij overigens 

 niet vee! lijkt, vervangt ; zij wordt daarvan gemakkelijk onderschei- 

 den door haar grootte, lichtere kleur en bitteren smaak. Van elders 

 heb ik nog geen opgaven omtrent eenig gebruik verkregen, behoudens 

 een bericht, dat de rhizomen als die van andere soorten worden 

 gebezigd voor gele boréh. 

 In het Museurn: Rhizoom. 



Curcuma Heyneana val. & v. zyp. 



Volksnamen. Jav.: Tëmoe giring, T. ren;!. 

 Giring is in West- en Midden-Java de vaste naam voor een ca 

 2 M. hooge, gecultiveerde en daar evenals in Oost-Java ook in het 

 wild groeiende, zeer bittere, citroengele tëmoesoort met gerekte 

 zijrhizomen, door Vorderman in Geneesmiddelen I! vermeld onder 

 No. 282. V. d. Burg (Geneesheer III, bl. 550) geeft een inlandsen 

 recept tegen vetzucht, samengesteld uit een stuk tëmoe giring zoo 

 groot als een pink, een handvol këmoen in "-hinderen en evenveel daoén 

 patjar (Lawsonia) ; het voorschrift luidde van een aftreksel van 

 dit mengsel eiken morgen een kopje te drinken. Mevr. Kloppenburg 

 vermeldt, dat het met water verdunde uitgeperste sap tegen maden 

 wordt ingegeven ; zij noemt verder den hoofdwortel verkoelend en 

 bloedzui verend en zegt, dat hij wordt gebruikt in boréh en tegen 

 huidziekten. Van Zijp bericht in het Pharmaceutisch Weekblad 1917, 

 bl. 333, dat de arabische vrouwen tëmoe giring zouden gebruiken in 

 een huidsmeersel (boréh) om de eigenaardige lucht, die het gevolg is 

 van het veelvuldig nuttigen van geiten vleesch, te verdrijven. De Bie 

 (Inl. Landb. I!, bl. 18) geeft op, dat tëmoe giring wordt aangewend 

 tegen ontvelling en verwonding: de wortelstok wordt geraspt en 

 vervolgens in klappermelk gekookt met eenige bijmengselen, o. a. 



