COSTUS — CANNA. 559 



een beperkt verspreidingsgebied heeft, doch op Ambon is ingeza- 

 meld, door hem werd beschouwd als het type van een nieuwe soort, 

 C. Rumphianus val., waarvan verschillende variëteiten in den 

 Archipel voorkomen. Daaronder zou C. Rumphianus var. hirsuta met 

 licht of donkerrose bloembladen, het Herba spiralis hirsuta van 

 Rumphius, algemeen wezen, ook op Java. Daar zijn nog meer soor- 

 ten bekend, waaronder de als sierplant gekweekte C. speciosus 

 smith, een hooge heester met groote, spierwitte bloemen, welken 

 men vaak te Batavia ziet, maar die ook in het gebergte moet zijn 

 aangetroffen. Van andere javaansche vormen is de identiteit onze- 

 ker, maar het is aan gerechten twijfel onderhevig, of zij vermelding 

 als nutplant waard zouden zijn. 

 In het Museum: Rhizomen van patjing. 



46/1360. Tapeinochilus ananassae k. schum. (T. pungens miq.). 



Volksnamen. Mal. Mol.: Boenga kastoeri — Alf. Ceram : 



Hamoeki, Mamoki, Mamori, Mori-mori. 

 Onder den naam Tubu-tubu ananas beschrijft Rumphius 

 (VII, bl. 52) een in de Molukken in het gebergte wassend kruid, wel 

 twee vadem hoog, met houtachtige stengels, welke gevuld zijn . 

 met een waterig merg, Het is een middel tegen beten van giftige 

 slangen; in ernstige gevallen neemt men op Ceram de weeke wortels 

 en de bladeren, wrijft die met water en neemt dat in: als het minder 

 ernstig is wordt de wond met het merg uit de stengels verbonden. 

 Dit merg of de bladeren, met water gewreven, geeft men kinderen 

 in tegen het uitschieten van den endeldarm. In sommige deelen van 

 Ceram worden versche wonden met de bladeren als heelend middel 

 verbonden; elders worden die bladeren rauw gegeten (R.). 



CANNACEAE. 



47/1363. Canna edulis ker. 



Volksnamen. Mal.: Laos djambé, L. mèka (beide Palemb.), Obi 

 pikoel (S.O.K.) — Soend.: Ganjol, Ganjong — Jav.: Ganjong, 

 Lémbong njidra, Sënitra — Mad.: Banjoer — Kangean: Ganjoe. 

 Kruid, ca 2 M. hoog, de canna met eetbaren wortelstok, kenbaar 

 aan de groene bladeren met breeden purperen rand en kleine, roode 

 bloemen. Het wordt dikwijls op de erven geteeld en laat zich vol- cultuur. 

 gensOttolander (Algemeen Landbouwweekblad Mei 1918, bl. 816) zeer 

 gemakkelijk vermenigvuldigen door jonge uitloopers, die men van 

 de oude rhizomen bij het oogsten verwijdert en op ongeveer 1 M. in 

 het vierkant moet uitzetten. Reeds na eenige maanden kan men 

 voor den eersten keer oogsten en dan verder alle maanden tot de 

 planten schraal worden. Op een vruchtbaar plekje kan men er eenige 

 jaren voordeel van trekken zonder veel aan herplanten te doen. 

 Eerst als de rhizomen mager en houtig of vezelig blijven kiest men een 

 ander stuk grond, dat nogal diep wordt omgewerkt en zoo noodig 

 met stalmest moet worden bemest. De rhizomen worden door de 

 bevolking bij wijze van versnapering gekookt gegeten : zetmeel zetmeel, 

 wordt er in den regel niet van gemaakt. Dit geschiedt een enkele 

 maal door europeanen en schijnt bij de inlanders niet zeldzaam 

 voor te komen in de res. Semarang. Bij een van daar ontvangen 

 monster werd bericht, dat het uitplanten van ganjong geschiedt 



