HALOPEG IA — MARANTA. 563 



Minah.: Tawang (bent.), Arëroet towang (t. t.) — Gorontalo: 

 Labija walantn — Bwool: Toembango bolano — Kisar: Pi 

 walanda — N. Halmahera: Péda soela (Gal., Loda), Péda péda 

 (Tob., Pagoe) — Ternate: Hoeda soela — Ticlore: Hoela moa. 

 Kruid, 0.50 tot 1.00 M. hoog, inheemsen in tropisch Zuid-Amerika, 

 den geheelen Archipel door gekweekt, maar nergens op groote schaal, 

 hoewel reeds in 1836 de cultuur sterk is aanbevolen en een handleiding cultuur. 

 daarvoor werd opgesteld (Bijdragen tot bevordering van den land- 

 bouw op Java, bl. 107). Op Java wordt arrowroot doorgaans slechts 

 geteeld op ijl beplante erfgedeelten, zelden op tegalgronden, nooit 

 op sawahs. Alleen langs de noordkust van Midden-Java, de bakermat 

 van de arrowrootcultuur op dit eiland (de Bataviasche Courant 

 van 11 April 1829 vermeldt reeds de angkrik als cultuurgewas uit 

 die streek), vindt men het volgens een mededeeling van den Heer 

 De Bie in belangrijke hoeveelheid, doch insgelijks alleen op de woon- 

 erven. De grond wordt eens of meermalen omgewerkt en soms 

 wel, soms niet tot bedden opgehoogd, Waar het uitplanten niet 

 geschiedt op bedden, vormt men deze later door aanaarden na het 

 wieden. De vermenigvuldiging geschiedt door uitloopers van een 

 afgeoogst veld, die voor het uitplanten van de wortels ontdaan en 

 soms getopt worden. Men plant op rijen van 3 a 4 voet onderlingen 

 afstand en op een plantwijdte in de rij van ongeveer 1 voet (De Bie 

 Inl. Landb. I, bl. 115). Iets uitvoeriger aanwijzingen geeft dezelfde 

 schrijver in Teysmannia 1905, bl. 62, waar hij als plantwijdte in de 

 rij aanbeveelt 2 voet en zegt, dat, hoewel arrowroot groeit tot op 

 2500 a 3000 voet boven de zee, de beste resultaten worden bereikt 

 op een hoogte van 500 a 1500 vt op matig losse, niet al te zandige 

 gronden en dat de plant zich dankbaar toont voor bemesting en 

 zeer matige schaduw. Tegen grondwater is zij niet bestand. 



De wortelstok wordt gekookt als versnapering gegeten of bestemd 

 voor het bereiden van het bekende zetmeel, wat aldus in het klein zetmeel, 

 en op primitieve wijze geschiedt. De wortelstokken worden gewas- 

 schen en met de hand geraspt, het raspsel met water gekneed en dit 

 door een doek gezeefd. Het opgevangen zetmeelhoudende water 

 laat men minstens een etmaal staan, waarna het bovenstaande 

 water wordt afgegoten. Het zetmeel, dat op den bodem is neer- 

 geslagen, wordt op bamboemanden in de zon gedroogd en dan met 

 de vingers vergruisd. Nergens in den Archipel is de bereiding van 

 arrowroot van meer dan plaatselijke beteekenis. Alleen op Halma- 

 hera wordt onder invloed van een zendingsvereeniging een weinig 

 arrowroot gemaakt voor uitvoer naar Holland, waar het — naarde 

 schenker van het in het museum aanwezige monster mij mondeling 

 mededeelde — wordt gesleten aan de vrienden der zending, die 

 op deze wijze het werk der vereeniging ook indirect steunen. 



Het Maranta-arrowroot van den handel komt zoo goed als alleen Antmen. 

 van St Vincent. Uitgebreide gegevens omtrent cultuur en bereiding 

 zijn te vinden in Kew Bulletin 1893, bl. 191. Maranta arundinacea 

 is daar 12 maanden na het planten oogstbaar, wat blijkt uit het 

 geel worden van de bladeren en het omvallen van de stengels. Men 

 verkrijgt per acre 13 a 15.000 lb. rhizomen, die ongeveer 19 °/ zet- 

 meel bevatten. De beste kwaliteit levert Bermuda en de superiori- 

 teit daarvan wordt volgens hetzelfde Bulletin 1898, bl. 50 toege- 



