i6 



Deze factoren en nog vele andere zijn het, die 

 den uitslag bepalen van den aanval van parasiet op 

 hospes. Wij kunnen ze brengen tot twee groepen. 

 De eene groep omvat de omstandigheden, die van 

 invloed zijn op de constitutie van de plant en dus 

 haar vatbaarheid bepalen, derhalve indirect werkzaam 

 zijn; de andere omvat alle omstandigheden, die 

 rechtstreeks hun invloed uitoefenen en als uitwendige 

 condities kunnen samengevat worden. Overal waar 

 een parasiet met zijn hospes in aanraking komt, 

 gaan deze invloeden een rol spelen; zij zijn de 

 oorzaak, dat een ziekte het eene jaar sterk optreedt, 

 het andere jaar zich niet vertoont, en op het eene veld 

 verwoestingen aanricht, terwijl een ander volkomen 

 gespaard blijft. Zij spelen een rol bij de beschadi- 

 gingen, die insecten te weeg brengen, bij de ziekten 

 door zwammen veroorzaakt, maar vooral bij de 

 bakterieele ziekten. Want het komt mij voor dat 

 bij de laatstgenoemde die rol een bijzondere groote 

 is. Het verschil in vatbaarheid van verschillende 

 plantenvariëteiten, de verschillen in heftigheid, waar- 

 mee de ziekten op naburige velden en in opeenvol- 

 gende jaren optreedt, zijn, naar het mij voorkomt, bij 

 bakterieele ziekten al bijzonder groot. 



Over de uitwendige condities wil ik slechts 

 enkele woorden zeggen en slechts wijzen op twee 

 zeer belangrijke, n.1. de temperatuur en de vochtig- 

 heidstoestand van de omgeving. Van verreweg het 

 grootste aantal bakteriën ligt het optimum omstreeks 

 30*^; beneden 25*^ vindt een snelle vermindering der 

 groei-intensiteit plaats. Bij vele van onze cultuur- 



