20 



bij het trekken van mijn conclusie, somtijds van dit 

 schema afgeweken. Waar b.v. de beschrijvingen der 

 infectieproeven zoo beknopt zijn, dat het onmogelijk 

 is na te gaan, of deze werkelijk met zorg genomen 

 zijn, daar kunnen die proeven niet overtuigen, en 

 zoo is het dan ook somtijds reeds uitgekomen, dat 

 onderzoekingen, waarbij inderdaad bovengenoemde 

 punten in acht schenen genomen te zijn, toch 

 onnauwkeurig waren en de onderzochte bakterie niet 

 de oorzaak was van de ziekte. Van Tieghem's proeven 

 met Bacillus amyloba eter zijn hier een voorbeeld 

 van. Bacillus amylobacter {— Clostridium butyricum) is 

 evenmin een plantenparasiet als eenig andere obligaat 

 anaërobe bakteriesoort ; deze kunnen nooit de oorzaak 

 van een plantenziekte zijn. De cellen van een gezonde 

 plant leiden alle een streng aëroob leven in een 

 overvloed van zuurstof, anaërobiose is hun slechts 

 gedurende zeer korten tijd mogelijk ') en waar dus 

 de condities voor hun normale leven vervuld zijn, 

 d. i. waar voldoende luchttoetreding is, daar kunnen 

 obligaat anaëroben niet tieren ^). Dompelt men 

 daarentegen een landplant, een aardappel b.v., 

 geheel of gedeeltelijk onder water, dan verandert 

 de toestand : de intercellulaire ruimten vullen zich 



') De uitzonderingen op dezen regel (zie Pfeffer Pflanzenphysiologie I 

 (1897) § 99) zijn van te weinig beteekenis, dan dat zij hier besproken 

 behoeven te worden. 



2) Toch wordt nog telkens, zelfs in' onlangs verschenen publicaties, 

 Clostridium butyricum vermeld als oorzaak van de aardappelrotting, 

 terwijl daarentegen toch niemand de bakteriën, die bij het z.g. „wortelrot" 

 (rotting der wortels tengevolge van zuurstofgebrek in den grond) optreden, 

 als oorzaak van deze kwaal zal beschouwen. 



