23 



duidelijker zichtbaar is. De stam gaat weldra 

 in de onmiddellijke omgeving van de aan- 

 hechting der zieke bladsteel ook een zwartkleuring 

 van het houtgedeelte vertoonen. Het aangetaste blad 

 valt spoedig af en gedurende eenigen tijd is aan 

 de plant weinig abnormaals te zien, maar spoedig 

 beginnen ook de hooger gezeten bladeren ziekte- 

 symptomen, echter van anderen aard dan de boven- 

 genoemde, te vertoonen: de randen worden bruin 

 en verdrogen, het geheele blad krijgt een gele, 

 soms een goudgele kleur en valt weldra af. Deze 

 verschijnselen vertoonen zich eerst aan de onderste 

 bladeren, weldra echter ook aan de hooger gelegene 

 en één voor één sterven een groot aantal bladeren 

 en vallen af. Dit afstervingsproces gaat tot aan den 

 kop toe voort en tast eindelijk ook de kopbladeren 

 aan; door hun compacte ligging is afvallen hier 

 echter niet mogelijk, wel laten de zieke bladeren 

 gemakkelijk los van hun aanhechtingsplaats, wat den 

 kooien vaak een zonderling aanzien geeft, i) Dikwijls 

 beginnen hier bovendien rottingsverschijnselen op te 

 treden. Intusschen heeft de zwartkleuring van het 

 houtgedeelte van den stam voortgang gemaakt; over 

 een groote afstand heeft zich die verkleuring uitge- 

 breid, soms vooral in lengterichting, en slechts op 

 een bepaalden sector van den houtring, somtijds zich 

 over het geheele houtgedeelte uitstrekkend; bij de 

 Savoyekool is het merg van dergelijke stammen 



^) Zie de fotografie, gevoegd bij het stukje over deze ziekte in het 

 Tijdschrift over Plantenziekten VI. 



