I05 



aangetast. De vegetatieve variant was het sterkst 

 verzwakt ; de versch gesneden aardappelschijven 

 werden door deze nauwelijks meer tot rotting gebracht, 

 en op de schijven, welke men een dag had laten 

 liggen, vóórdat zij geïnfecteerd werden en die dus 

 van een dun kurkhuidje voorzien waren, was de 

 werking geheel nul. Bij den sporogenen vorm was 

 het verlies der virulentie minder ver gegaan, maar 

 ook hier was bij 37 o geen werking op de topinam- 

 bour meer te bespeuren; de aardappel werd daar- 

 entegen nog steeds sterk aangetast. 



Laurent i) heeft er reeds op gewezen, dat ter 

 herstelling der virulentie bij plantenpathogene bak- 

 teriën dezelfde methode doeltreffend is, welke ook 

 bij de menschelijk-pathogen veel gebruikt wordt, 

 n.1. overenting van uit de organismen, die nog 

 door de verzwakte bakterie worden aangetast. Dit 

 middel had ook voor B. subtilis het gewenschte 

 gevolg. Door het ongeveer drie maanden oude, 

 verzwakte materiaal werden alleen de aardappel- 

 schijven nog aangetast en tot rotting gebracht; het 

 materiaal nu, dat uit deze rottende aardappelschijven 

 gewonnen werd, bleek weer de volle virulentie ver- 

 kregen te hebben, en dit gold zoowel voor den 

 sporogenen vorm als voor den vegatieven variant. 



Verloop van het rottingsproces. 



De door B. subtilis aangetaste aardappel en topi- 

 nambour nemen een donkerbruine of zwarte kleur aan 

 en verspreiden een karakteristieken stank, waarin de 



')i 



