io8 



Aanvankelijk blijft ook het zetmeel intact; later 

 wordt dit echter aangegrepen en de zetmeelkorrels 

 gaan dan langzaam over in een vormlooze massa. 



Uit dit verloop van het proces laat zich reeds 

 afleiden, dat door de bakteriën een snel diffundeerende 

 stof wordt afgescheiden, die als een zwaar vergift 

 op het plantenweefsel werkt. Het bleek dat dit ook 

 werkelijk het geval is. 



Toxine. 



Om na te gaan, of een dergelijke stof aan 

 te toonen was, werden aardappelen, die geheel 

 in rotting waren overgegaan, uitgeperst en het ver- 

 kregen sap door de bougie-filter gezogen. Dit fikraat 

 bleek zeer toxisch te zijn voor den aardappel : een 

 druppel, op een aardappelschijf gebracht, had na 24 

 uur bij 370 een groot stuk weefsel gedood en in een 

 donker gekleurde brei doen overgaan. Die doodende 

 werking bleek echter geheel verdwenen te zijn, nadat 

 het fikraat verhit was, totdat het even kookte. Ten 

 einde nog zeker te zijn, dat niet het geproduceerde 

 alcali hier als vergift gewerkt had, werd nagegaan, 

 of een oplossing van ammoniumcarbonaat van ge- 

 lijken titer als het aardappelsap ( — 3-3 °/o n.) doodend 

 werkte op het aardappelweefsel; dit bleek echter 

 niet het geval te zijn. Trouwens door neutralisatie 

 met zoutzuur bleek het bougiefiltraat haar toxische 

 eigenschappen ook niet te verliezen ; wel schijnt het, 

 alsof de werking minder intens is, doordat de zwart- 

 kleuring van het doode weefsel minder sterk is, 

 doch die verkleuring heeft feitelijk niets te maken 

 met de toxische werking, die door het neutraliseeren 



