115 



een bougiefilter geperst en in het fikraat liet zich, 

 evenals bij B. subtilis, een toxine aantoonen, die 

 door koken vernietigd en door alcohol neergeslagen 

 wordt. Ook bij cultuur in moutextract wordt de 

 toxine geproduceerd. 



Op de reeds beschreven wijze (zie vorige §) werd 

 nagegaan, onder welke voedingscondities die pro- 

 ductie plaats vond. De uitkomsten waren anders 

 dan bij B. subtilis. Op alle hierop onderzochte 

 voedingsbodems bleek n.1. de toxineproductie nage- 

 noeg even sterk te zijn. Onderzocht werden evenals 

 bij B. subtilis moutagar, vleeschagar, saccharose- 

 pepton-agar, saccharose-asparagine-agar, saccharose- 

 kalinitraat-agar en saccharose-ammoniumsulfaat-agar. 



§ 4. Conclusie. 



Uit het voorafgaande, blijkt dat Bacillus subtilis 

 en Bacillus vulgatus onder bepaalde omstandig- 

 heden virulent zijn voor vele plantendeelen. De 

 voornaamste van deze omstandigheden is een hooge 

 temperatuur: alleen boven 230 komen de virulente 

 eigenschappen van B. subtilis, boven 300 die van 

 B. vulgatus voor den dag. Hieruit volgt, dat het 

 zeer onwaarschijnlijk is, dat in ons klimaat een van 

 deze bakteriën ooit, hetzij op het veld, hetzij op de 

 bewaarplaatsen als plantenparasiet zal optreden en 

 plantendeelen tot rotting zal brengen. Het is echter 

 niet onmogelijk, dat dit in andere streken met 

 warmer klimaat het geval kan zijn. 



