120 



omgekeerd condities aanwezig- zouden kunnen zijn, 

 die maakten, dat de gekweekte radijs of peen vol- 

 komen onvatbaar waren. 



Pathologische anatomie. 



De werkzaamheid dezer beide bakteriën, en ver- 

 moedelijk van alle rottingsbakteriën, op hun hospes 

 bestaat in hoofdzaak in het dooden van het plan- 

 tenweefsel, het van elkaar isoleeren der cellen, en 

 het verteren van den celinhoud. Deze is ook de 

 volgorde dier processen, zoo als zij in werkelijkheid 

 plaats vindt. Immers als men een rottend plantendeel 

 onderzoekt, dan is het gemakkelijk waar te nemen, 

 dat het allereerste ziektesymptoom is het afsterven 

 van eenige cellen, dat spoedig gevolgd wordt door 

 de oplossing der middenlamel. Wanneer dit plaats 

 vindt zijn de bakteriën zelf gewoonlijk nog niet in dit 

 pas gedoode weefsel doorgedrongen, zij verschijnen 

 pas later; en zoo krijgt men den indruk, dat door de 

 parasieten een doodende stof geproduceerd wordt, 

 die snel door het plantenweefsel heen diffundeert, 

 sneller dan de bakteriën zelve zich verspreiden. 

 Tegelijkertijd met die doodende stof verspreidt zich 

 een andere, die de middenlamel oplost en wier 

 werking zich misschien iets later openbaart, hetzij 

 dat haar diffusie iets trager plaats vindt of dat haar 

 werkzaamheid een minder snelle is. In het aldus 

 verweekte weefsel dringen dan de bakteriën door 

 en voeden zich met de stoffen, die uit de doode 

 protoplasten door den celwand heen diffundeeren. 

 Noch Ps. Iridis noch B. omnivorus dringen in 



