128 



Zooals reeds vermeld werd, deed het mikroskopisch 

 onderzoek der rottende plantendeelen reeds ver- 

 moeden, dat een dergelijke stof en wel een snel 

 diffundeerende door B. omnivorus afgezonderd 

 werd. Het nadere onderzoek bevestigde dit vermoe- 

 den. Gezonde aardappels, die, na geschild te zijn, 

 door een verblijf van eenige minuten in sublimaat 

 van 0.2 °/oo bevrijd waren van kiemen, die zich aan 

 de oppervlakte mochten bevinden, en daarna flink 

 in steriel water afgespoeld waren, werden geïnfec- 

 teerd met de bakterie en, toen zij na een verblijf 

 van een dag of acht bij 27° geheel in rotting waren 

 overgegaan, uitgeperst. Met het zoo verkregen sap 

 werd verder geëxperimenteerd. 



Allereerst werd het door een bougiefilter geperst en 

 van het Altraat een droppel op versch gesneden 

 aardappel- en bloemkoolschijven gebracht, die daarna 

 in den thermostaat bij 27 ° gezet werden. Na 24 

 uur was er een toxische werking doch een zeer 

 geringe te bespeuren: op de plaats, waar de druppel 

 gebracht was geworden, bleek een dun laagje 

 weefsel afgestorven en overgegaan te zijn in een 

 weeke massa, die zich gemakkelijk verwijderen liet. 

 Dezelfde proef werd herhaald, doch ditmaal na het 

 bougiefiltraat verhit te hebben totdat het even begon 

 te kooken: thans bleek de vloeistof geheel werkeloos 

 te zijn, het plantenweefsel was er in het geheel 

 niet door aangetast. De proef werd herhaald; nog- 

 maals werden eenige gezonde aardappels met B. 

 omnivorus geïnfecteerd, eenige dagen later de 

 verrotte massa uitgeperst, het sap door de bougie 



