132 



chloroform een kwartier lang in de buis liet en haar 

 eerst dan in de Petri-schaal uitgoot, was gewoonlijk 

 geen spoor van toxische werking meer te bespeuren. 



Dezelfde proeven werden ook verricht met 7 dagen 

 oude bouillonculturen van B. omnivorus en het 

 bleek, dat in deze voedingsvloeistof nagenoeg even 

 sterke toxine-vorming plaats vindt als bij cultuur op 

 levenden aardappel en dat ook hier het precipiteeren 

 door alcohol de beste resultaten opleverde. Het 

 persen door een bougie daarentegen gaf hier een 

 product, dat zelfs alle toxische eigenschappen miste. 



Om na te gaan, bij welke voedingscondities de 

 bakterie haar toxine voortbrengt, werd denzelfden 

 weg ingeslagen als bij B. subtilis (zie vorige Hoofd- 

 stuk). Korte streepculturen werden aangelegd op 

 vleeschagar, moutagar, saccharose-pepton-agar ^) en 

 saccharose-asparagine-agar 2) ; na 24 uren verblijf in 

 den thermostaat van 27° waren al deze culturen 

 flink gegroeid en werden stukjes van den voedings- 

 bodem, waarop de culturen gegroeid waren, uit- 

 gesneden en op versche schijven van aardappel en 

 bloemkool in Petri-schalen gelegd en deze weer in 

 den thermostaat (27°) geplaatst. Een dag later was 

 de werking der, door de agar heen gediffundeerde, 

 toxine duidelijk zichtbaar. De culturen op vleeschagar 

 en moutagar hadden verreweg de sterkste werking 

 uitgeoefend en het plantenweefsel, gelegen onder 

 de cultuurstreep, was geheel gedood en daarbij 

 week geworden, bij de bloemkool onder het aan- 



') 1-5 "/o pepton, 1.5 "/o saccharose. 



*) 0.25 °/o asparagine, 1.5 "/o saccharose. 



