155 



vandaar een langzame en onzekere ontkleuring en 

 soms een terugkeeren van de kleur nadat zij eerst 

 geheel verdwenen was. Dit vertoonde zich o.a. bij 

 de reductie van lakmoes door Ps. Syringae ') ; 24 uur 

 nadat volkomen ontkleuring had plaats gevonden 

 in een cultuur in bouillon met lakmoes, was de 

 paarse kleur weer eenigszins teruggekeerd, en na 

 nogmaals 24 uur was de kleur nog versterkt. Een 

 zwakke beweging van de vloeistof en, naar het mij 

 voorkomt, ook schommelingen in de temperatuur van 

 den thermostaat werken dergelijke verschijnselen in 

 de hand. Bovendien zijn daardoor de verkregen 

 uitkomsten zeer verschillend : bij cultiveering in niet- 

 afgesloten bouillon reduceerde P s. I r i d i s het methy- 

 leenblauw (0.002 °/o) geheel na 3, somtijds echter eerst 

 na 5 of 6 dagen; sluit men echter de culturen 

 van de atmosfeer af door een laagje steriele olie, dan 

 zijn de resultaten veel constanter en daardoor van 

 veel meer waarde. Al mijn reductie-experimenten heb 

 ik daarom verricht in reageerbuisjes, waarin ik op 

 de eerst uitgekookte, daarna snel afgekoelde en 

 geënte cultuurvloeistof een laagje olie schonk. Vóór 

 de enting werd steeds de vloeistof uitgekookt en 

 snel afgekoeld, om ook van variaties, ten gevolge 

 van verschillen in de hoeveelheid opgeloste zuurstof, 

 vrij te zijn. Deze reductie kan aan verschillende 

 stoffen nagegaan worden ; methyleenblauw, rosolzuur, 

 en indigo zijn hiervoor zeer geschikt, minder ge- 

 schikt is lakmoes, omdat de in den handel onder 



') Deze proef is niet bij de beschrijving der soort vermeld. 



