89 



lende inenscheiistammen gelet wordt. Zal het eerste 

 hoofddeel grondig behandeld worden , dan moet het 

 eene algemeene beschoumng der levende wezens , 

 eene vergeUjkende anatomie en phjjsiologie ten 

 grondslag hebben , en ook van deze wetenschap- 

 pen is het bekend , dat zij eerst onlangs ontstaan , 

 althans eerst gedurende de laatst verloopene dertig 

 jaren in ruimeren omvang beoefend zijn. Tot het 

 tweede hoofddeel behoort eene algemeene kennis 

 van verschillende volken , welke slechts in onze 

 dagen eenen aanvang neemt. Hoe vele eeuwen lang 

 was slechts een gering gedeelte der planeet bekend , 

 waarop ons geslacht leeft? en toen in het laatst 

 der vijftiende en het begin der zestiende eeuw de 

 gewigtigste ontdekkingen onze kennis hadden uit- 

 gebreid , werden de gevondene lauden als onbe- 

 heerd goed ter vermeestering en uitplundering, en 

 de wèerlooze , met onze kunsten onbekende volken tot 

 foltering, lerging en bekeering aan Spanje en Por- 

 tugal toebedeeld door eene magt , die waande 

 Gods plaats op aarde te bekleeden , zonder zich te 

 bekommeren om het beeld zqner liefde te vertoo- 

 nen. liet wetenschappelijk onderzoek van enkele 

 reizigers bepaalde zich gewoonlijk tot de voortbreng- 

 selen van het land en slechts weinigen bemoei- 

 den zich met de bewoners. Eerst nu in de laatste 

 drie eeuwen de bol, dien wg bewonen, ons bekerd is 

 geworden 



n Zelf (Tandre wereld, daer men met 



» üen hoofde nederwaerls 



» De voelen legen d^ome zei ," (*) 



(*) I. VAN- vovnitt. Op de Twetdraght der Chriitc Princtn , 

 achter lijn Treurspel lUarghdtn. 



